Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αποκαλύπτει τις αδυναμίες της παγκόσμιας ενεργειακής αλυσίδας, επιταχύνει νέους αγωγούς και επενδύσεις σε ΑΠΕ, ενώ παράλληλα αποδυναμώνει τον ΟΠΕΚ και ενισχύει τη γεωοικονομική θέση των ΗΠΑ

Μια από τις μεγαλύτερες γεωπολιτικές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών ίσως εξελιχθεί τελικά σε σημείο καμπής για το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα. Παρότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις αγορές, υψηλότερες τιμές ενέργειας και τεράστια αβεβαιότητα στο διεθνές εμπόριο, ολοένα περισσότεροι αναλυτές θεωρούν ότι μέσα από αυτή τη σύγκρουση επιταχύνονται αλλαγές που πιθανότατα θα αναδιαμορφώσουν μόνιμα την αλυσίδα εφοδιασμού πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Το σοκ που προκάλεσε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ αποκάλυψε με ωμό τρόπο πόσο ευάλωτη παραμένει η παγκόσμια οικονομία απέναντι σε μια θαλάσσια δίοδο μήκους μόλις λίγων δεκάδων χιλιομέτρων. Η δυνατότητα του Ιράν να διαταράξει σχεδόν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαϊκού εμπορίου χρησιμοποιώντας νάρκες, drones και ταχύπλοα ανάγκασε κυβερνήσεις και ενεργειακούς κολοσσούς να επανεξετάσουν συνολικά τον σχεδιασμό τους.

Η αίσθηση που διαμορφώνεται πλέον είναι ότι η εποχή της μονοδιάστατης εξάρτησης από τον Περσικό Κόλπο πλησιάζει σταδιακά στο τέλος της.

Νέοι αγωγοί και παράκαμψη των Στενών του Ορμούζ
Το επικρατέστερο σενάριο για τα επόμενα χρόνια προβλέπει τη δημιουργία νέων αγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου που θα επιτρέπουν στις χώρες της Μέσης Ανατολής να εξάγουν ενέργεια χωρίς να εξαρτώνται αποκλειστικά από τα Στενά του Ορμούζ.

Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα θεωρείται πιθανό να επενδύσουν μαζικά σε νέες διαδρομές μεταφοράς που θα παρακάμπτουν τον Περσικό Κόλπο, μειώνοντας τον γεωπολιτικό κίνδυνο για τις παγκόσμιες αγορές.

Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να περιορίσει σημαντικά τα κόστη ασφάλισης και μεταφοράς, τα οποία έχουν εκτοξευθεί εξαιτίας του πολέμου και των κινδύνων για τα δεξαμενόπλοια.

Ταυτόχρονα, η διαφοροποίηση των ενεργειακών οδών θα μπορούσε να οδηγήσει σε πιο σταθερές και προβλέψιμες ροές πετρελαίου και LNG, περιορίζοντας τον κίνδυνο νέων παγκόσμιων ενεργειακών σοκ.

Ο ΟΠΕΚ χάνει σταδιακά την επιρροή του
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι η επιρροή του ΟΠΕΚ ενδέχεται να αποδυναμωθεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια.

Η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από το καρτέλ θεωρήθηκε ήδη ένα ισχυρό πλήγμα για τη συνοχή του οργανισμού, καθώς πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου στον κόσμο.

Η αποδυνάμωση της δυνατότητας του ΟΠΕΚ να ελέγχει αποτελεσματικά τα επίπεδα παραγωγής ίσως οδηγήσει σε πιο ανταγωνιστικές αγορές και ενδεχομένως σε χαμηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου μεσοπρόθεσμα.

Παράλληλα, η κρίση επιταχύνει και τη στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η εκτίναξη των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου ενισχύει τις επενδύσεις σε αιολικά πάρκα, μπαταρίες και ηλεκτρικά οχήματα, ιδιαίτερα στην Ασία.

Η Κίνα καταγράφει ήδη ρεκόρ εξαγωγών σε τεχνολογίες καθαρής ενέργειας, αξιοποιώντας τη συγκυρία για να ενισχύσει τη θέση της στις παγκόσμιες αλυσίδες πράσινης τεχνολογίας.

Οι ΗΠΑ σε πλεονεκτική θέση
Σε γεωοικονομικό επίπεδο, οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να βρίσκονται σε ιδιαίτερα ευνοϊκή θέση μέσα στο νέο ενεργειακό περιβάλλον που διαμορφώνεται.

Το φυσικό αέριο εξακολουθεί να αποτελεί βασική πηγή ηλεκτροπαραγωγής σε πολλές μεγάλες οικονομίες, ενώ η αμερικανική παραγωγή LNG συνεχίζει να αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς.

Αν η παγκόσμια οικονομία επιδιώξει να μειώσει την εξάρτησή της από τη Μέση Ανατολή, οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη τις υποδομές, τα αποθέματα και τη γεωπολιτική επιρροή ώστε να επωφεληθούν σημαντικά.

Η αυξανόμενη ενεργειακή ζήτηση ενισχύει ακόμη περισσότερο αυτή τη δυναμική. Η παγκόσμια έκρηξη στην τεχνητή νοημοσύνη και τα data centers δημιουργεί τεράστιες ανάγκες σε ηλεκτρική ενέργεια, γεγονός που αυξάνει τη σημασία ασφαλών και σταθερών ενεργειακών προμηθειών.

Οι κίνδυνοι παραμένουν
Παρά τα πιθανά οφέλη, η κατάσταση εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από υψηλή αβεβαιότητα.

Το νέο καθεστώς στο Ιράν ενδέχεται να ακολουθήσει ακόμη πιο επιθετική στρατηγική απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και τους συμμάχους τους, ενώ αρκετοί αναλυτές προειδοποιούν ότι η Τεχεράνη απέκτησε πλέον ένα επικίνδυνο «μοντέλο» οικονομικού εκβιασμού μέσω των παγκόσμιων ενεργειακών ροών.

Ακόμη κι αν μειωθεί η σημασία των Στενών του Ορμούζ, δεν αποκλείεται στο μέλλον να βρεθούν στο στόχαστρο άλλοι αγωγοί, θαλάσσιοι διάδρομοι ή κρίσιμες ενεργειακές υποδομές.

Παράλληλα, η αποδυνάμωση του ΟΠΕΚ μπορεί να δημιουργήσει νέες αστάθειες στην αγορά. Αν και η χαλάρωση του ελέγχου παραγωγής θα μπορούσε να μειώσει τις τιμές, το καρτέλ λειτουργούσε επί δεκαετίες και ως μηχανισμός συντονισμού σε περιόδους κρίσης.

Αν αυτός ο μηχανισμός χαθεί πλήρως, η παγκόσμια αγορά ενέργειας ίσως βρεθεί στο μέλλον περισσότερο εκτεθειμένη σε ακραίες διακυμάνσεις και ανεξέλεγκτες κρίσεις προσφοράς.

Πηγή: newmoney.gr

Διαβάστε επίσης: Παναγιώτου: Αναλυτική παρουσίαση του τρόπου υπολογισμού των αποζημιώσεων για τους κτηνοτρόφους στη σημερινή συνάντηση