Οι επιπτώσεις για το πετρέλαιο από οτιδήποτε εκτός από μια σημαντική αναστάτωση στην παραγωγή της Μέσης Ανατολής είναι πιθανό να περιοριστούν

Οι ανησυχίες για τους γεωπολιτικούς κινδύνους βρίσκονται τακτικά στην κορυφή των δημοσκοπήσεων για τις ανησυχίες των επενδυτών τον τελευταίο χρόνο. Τους τελευταίους μήνες, ο «γεωπολιτικός κίνδυνος» ήταν συχνά ένας ευγενικός ευφημισμός για τις απρόβλεπτες αμερικανικές δασμολογικές πολιτικές, που προτιμούν οι αμερικανικοί θεσμοί που δεν θέλουν να ενοχλήσουν πολύ τον Λευκό Οίκο. Αλλά τώρα ο γεωπολιτικός κίνδυνος που υλοποιείται είναι πιο παραδοσιακός, η απειλή μιας μακροχρόνιας σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή που θέτει σε κίνδυνο τον παγκόσμιο εφοδιασμό με πετρέλαιο, γράφει ο συγγραφέας και αναλυτής Ντάνκαν Γουέλντον στους Financial Times.

Οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν έως και 12% αμέσως μετά τις επιθέσεις του Ισραήλ στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν. Το Σαββατοκύριακο, η σύγκρουση κλιμακώθηκε περαιτέρω με το Ισραήλ να χτυπά, μεταξύ άλλων στόχων, έναν σημαντικό τερματικό σταθμό πετρελαίου στην Τεχεράνη. Το Ιράν παράγει περίπου 3,3 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα, εκ των οποίων τα 2 εκατομμύρια εξάγονται. Δεδομένου ότι η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου εκτιμάται σε 103,9 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας και ότι η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ αναφέρονται ως ικανά να αυξήσουν γρήγορα την παραγωγή κατά περισσότερο από 3,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, ακόμη και μια σοβαρή διαταραχή στην ιρανική παραγωγή είναι πιθανώς διαχειρίσιμη. Η αύξηση της τιμής του πετρελαίου μετά τις πρώτες ισραηλινές επιθέσεις αντανακλούσε ευρύτερες ανησυχίες ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να φτάσει σε σημείο όπου η Τεχεράνη θα επιχειρούσε να κλείσει το Στενό του Ορμούζ για τα δεξαμενόπλοια ή ακόμα και να επιτεθεί στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις των γειτόνων της.

Η αλληλεπίδραση της γεωπολιτικής αβεβαιότητας, των τιμών του πετρελαίου και της μακροοικονομίας σπάνια είναι απλή, όπως δείχνει έρευνα της EKT που δημοσιεύθηκε το 2023. Επισημαίνει ότι οι τιμές του αργού πετρελαίου Brent αυξήθηκαν κατά 5% αμέσως μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη, καθώς οι επενδυτές προέβλεψαν την πιθανότητα πολέμου στη Μέση Ανατολή που θα διατάρασσε τον εφοδιασμό. Αλλά μειώθηκαν κατά 25% μέσα σε 14 ημέρες, καθώς οι φόβοι ότι μια επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας θα αποδυνάμωνε τη ζήτηση πετρελαίου ήρθαν στο προσκήνιο. Τις δύο εβδομάδες που ακολούθησαν την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, οι τιμές του Brent αυξήθηκαν κατά 30%. Αλλά επέστρεψαν στο επίπεδο πριν από την εισβολή οκτώ εβδομάδες αργότερα.

Το πετρέλαιο επηρεάζεται από δύο παράγοντες

Η έρευνα της ΕΚΤ υποδηλώνει ότι τα γεωπολιτικά σοκ επηρεάζουν την παγκόσμια οικονομία μέσω δύο καναλιών. Βραχυπρόθεσμα, το πιο σημαντικό από αυτά είναι συνήθως το κανάλι κινδύνου. Καθώς οι χρηματοπιστωτικές αγορές αποτιμούν την πιθανότητα περαιτέρω διαταραχών στην παγκόσμια προσφορά πετρελαίου, αυτό προκαλεί αύξηση της χρηματικής αξίας των συμβολαίων πετρελαίου ασκώντας ανοδική πίεση στις τιμές του πετρελαίου. Αλλά μακροπρόθεσμα, το κανάλι της οικονομικής δραστηριότητας έρχεται σε εφαρμογή.

Οι υψηλότερες γεωπολιτικές εντάσεις τείνουν να λειτουργούν ως αρνητικό σοκ για την παγκόσμια ζήτηση, καθώς η αυξημένη αβεβαιότητα επιβαρύνει τις επενδύσεις και την κατανάλωση και ενδεχομένως διαταράσσει το εμπόριο. Αυτό το κανάλι συνήθως μειώνει την παγκόσμια ζήτηση και τις τιμές πετρελαίου. Με άλλα λόγια, οι πιέσεις στις τιμές του πετρελαίου που προκύπτουν από γεωπολιτικά σοκ τείνουν να είναι βραχύβιες.

Αυτό δεν συνέβαινε πάντα. Οι πετρελαϊκές κρίσεις του 1973 και του 1979 ακολουθήθηκαν και οι δύο από υφέσεις στις ΗΠΑ και η πιθανότητα μια γεωπολιτικά καθορισμένη απότομη αύξηση των τιμών του πετρελαίου να ανατρέψει την παγκόσμια οικονομία εξακολουθεί να ανησυχεί τόσο τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής όσο και τους επενδυτές. Ίσως μπορούν να βρουν κάποια παρηγοριά από έρευνα που δημοσιεύθηκε νωρίτερα φέτος από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα του Ντάλας. Οι συντάκτες αυτής της μελέτης υιοθέτησαν μια νέα προσέγγιση, προσπαθώντας να διαχωρίσουν την αβεβαιότητα για τις τιμές του πετρελαίου από τις ευρύτερες μακροοικονομικές αβεβαιότητες. Διαπίστωσαν ότι οι γεωπολιτικά καθορισμένοι κίνδυνοι για τις τιμές του πετρελαίου είναι απίθανο να προκαλέσουν σημαντικές υφεσιακές επιπτώσεις. Ακόμη και μια μεγάλη αύξηση του ελλείμματος παραγωγής στην κλίμακα του 1973 ή του 1979, σύμφωνα με το μοντέλο, θα μείωνε την οικονομική παραγωγή μόνο κατά 0,12%.

Ενώ η υψηλή αβεβαιότητα σχετικά με τις μελλοντικές προμήθειες πετρελαίου μπορεί να αυξήσει τις τιμές του αργού πετρελαίου βραχυπρόθεσμα, εκτός εάν υλοποιηθούν αυτοί οι κίνδυνοι, οι παγκόσμιες μακροοικονομικές επιπτώσεις είναι πιθανό να είναι περιορισμένες. Παρόμοιος αντίκτυπος είναι εμφανής στις τιμές των περιουσιακών στοιχείων γενικότερα. Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη Έκθεση Παγκόσμιας Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας του ΔΝΤ, τα γεγονότα γεωπολιτικού κινδύνου από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο συνήθως συνδέονται με μια μέτρια πτώση των τιμών των μετοχών βραχυπρόθεσμα, αλλά, στις περισσότερες περιπτώσεις, χωρίς διαρκή αντίκτυπο. Οι παγκόσμιες αγορές μετοχών τελικά αγνόησαν τόσο την εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ το 1990 όσο και την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Και πάλι όμως, το 1973 ξεχωρίζει ως εξαίρεση, με το εμπάργκο πετρελαίου εκείνης της χρονιάς να αφήνει τις παγκόσμιες αγορές μετοχών απότομα χαμηλότερες 12 μήνες αργότερα.

Πολλά, φυσικά, θα εξαρτηθούν από το πόσο θα διαρκέσει η σύγκρουση Ισραήλ-Ιράν και πώς θα κλιμακωθεί. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ακόμη και κατά τη διάρκεια του «Πολέμου των Τάνκερ» της δεκαετίας του 1980, κατά τον οποίο κατά τη διάρκεια του Ιράν-Ιράκ επλήγησαν περισσότερα από 200 πετρελαιοφόρα που διέσχιζαν το Ορμούζ, οι τιμές του πετρελαίου σταθεροποιήθηκαν μετά από μια αρχική απότομη αύξηση. Οι επιπτώσεις από οτιδήποτε άλλο εκτός από μια σημαντική διαταραχή στην παραγωγή πετρελαίου στη Μέση Ανατολή είναι πιθανό να περιοριστούν.

Πηγή: ot.gr

Διαβάστε επίσης: Σταθεροποίηση στα καύσιμα, αλλά η Κύπρος έχει το... μειονέκτημά της