Το Εφετείο απέδωσε τη δυσκολία επίσπευσης στην «ολιγωρία» της Δημοκρατίας – Το «πλήγμα» των καθυστερήσεων και οι 1.426 ημέρες που καταγράφει η Κομισιόν για την εκδίκαση αστικών και εμπορικών εφέσεων.

Του Ξένιου Μεσαρίτη

Σχεδόν 17 μήνες μετά την καταχώριση της έφεσής της επέλεξε η Κυπριακή Δημοκρατία να ζητήσει την κατά προτεραιότητα εκδίκασή της στη δικαστική διαφορά με την ΙΝΤΡΑΚΑΤ για τον αυτοκινητόδρομο Πάφου–Πόλης Χρυσοχούς.

Το Εφετείο απέρριψε το αίτημα, κρίνοντας ότι η καθυστέρηση στην υποβολή του ήταν μεγάλη και αποδυνάμωνε το επιχείρημα περί κατεπείγοντος. Στην ομόφωνη απόφασή του, ημερομηνίας 17 Ιουλίου 2026, αναφέρει ότι το ιδιαίτερα δύσκολο εγχείρημα επίσπευσης της διαδικασίας προέκυψε «λόγω της ολιγωρίας της εφεσείουσας», δηλαδή της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η απόφαση αποκτά ευρύτερο ενδιαφέρον μέσα από τις επισημάνσεις των δικαστών για το «πλήγμα» που επιφέρουν οι καθυστερήσεις στην απονομή της δικαιοσύνης. Οι αναφορές αυτές συμπίπτουν χρονικά με τη νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία κατατάσσει τους χρόνους εκδίκασης αστικών και εμπορικών υποθέσεων στην Κύπρο μεταξύ των υψηλότερων στην ΕΕ, με τον εκτιμώμενο χρόνο στον δεύτερο βαθμό να φθάνει τις 1.426 ημέρες.

Από τον τερματισμό της σύμβασης στις εγγυητικές

Η υπόθεση αφορά τη σύμβαση ύψους €72,98 εκατ. πλέον ΦΠΑ για την πρώτη φάση του αυτοκινητόδρομου Πάφου–Πόλης Χρυσοχούς, η οποία ανατέθηκε στην ΙΝΤΡΑΚΑΤ.

Στο πλαίσιο της σύμβασης εκδόθηκαν δύο εγγυητικές επιστολές συνολικού ύψους €14,09 εκατ.: μία για την προκαταβολή και μία για την πιστή εκτέλεση του έργου. Μετά τον εκατέρωθεν τερματισμό της σύμβασης στις 11 Νοεμβρίου 2024, η Δημοκρατία ζήτησε την είσπραξή τους.

Η ΙΝΤΡΑΚΑΤ προσέφυγε στο Επαρχιακό Δικαστήριο Πάφου, το οποίο απαγόρευσε προσωρινά την είσπραξη της εγγυητικής πιστής εκτέλεσης των €7,3 εκατ., όχι όμως και εκείνης της προκαταβολής των €6,79 εκατ. Η Δημοκρατία καταχώρισε έφεση στις 4 Δεκεμβρίου 2024 και η εταιρεία αντέφεση στις 14 Ιανουαρίου 2025.

Η έφεση καταχωρίστηκε έγκαιρα, η επίσπευση ζητήθηκε αργότερα

Η Δημοκρατία δεν καθυστέρησε να ασκήσει την έφεσή της, αφού αυτή καταχωρίστηκε μόλις εννέα ημέρες μετά την πρωτόδικη απόφαση.

Καθυστέρησε, όμως, να ζητήσει την επίσπευση της εκδίκασής της. Το σχετικό αίτημα καταχωρίστηκε στις 27 Απριλίου 2026, σχεδόν 17 μήνες μετά την έφεση και 17 μήνες μετά την πρωτόδικη απόφαση.

Η Δημοκρατία ανέφερε ότι στο ενδιάμεσο πραγματοποιούνταν διαβουλεύσεις με την άλλη πλευρά, ώστε να υποβληθεί κοινό αίτημα επίσπευσης. Το Εφετείο δεν έκρινε ικανοποιητική την εξήγηση.

Όπως σημειώνει, όπου υπάρχει καθυστέρηση στην υποβολή ενός τέτοιου αιτήματος, αποδυναμώνεται ο ισχυρισμός ότι η υπόθεση πρέπει να εκδικαστεί επειγόντως. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η καθυστέρηση κρίθηκε ακόμη πιο σημαντική επειδή αρκετές από τις παράλληλες διαδικασίες που επικαλέστηκε η Δημοκρατία ως λόγο επίσπευσης προέκυψαν κατά τη διάρκεια των 17 μηνών. Πολλές από αυτές, μάλιστα, είχαν δρομολογηθεί από την ίδια.

Η διαδικασία στην Ελλάδα και το ερώτημα του Εφετείου

Παράλληλα με τις διαδικασίες στην Κύπρο, η ΙΝΤΡΑΚΑΤ κινήθηκε και ενώπιον ελληνικού δικαστηρίου, εξασφαλίζοντας προσωρινά διατάγματα που εμποδίζουν την είσπραξη των εγγυητικών. Η ακρόαση πραγματοποιήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2025 και, σύμφωνα με όσα επικαλέστηκε η Δημοκρατία, η απόφαση αναμένεται μέχρι τις 11 Αυγούστου 2026.

Η Δημοκρατία υποστήριξε ότι η ελληνική απόφαση ενδέχεται να καταστήσει την κυπριακή έφεση άνευ αντικειμένου. Το Εφετείο διερωτήθηκε, ωστόσο, γιατί ανέμενε να παρέλθουν τεσσερισήμισι μήνες μετά την ακρόαση στην Ελλάδα προτού ζητήσει επίσπευση στην Κύπρο, κρίνοντας ότι το εγχείρημα είχε καταστεί εξαιρετικά δύσκολο λόγω της καθυστερημένης αντίδρασής της.

Για να ολοκληρωνόταν η διαδικασία πριν από τις 11 Αυγούστου θα έπρεπε να εκδικαστεί το αίτημα επίσπευσης, να εκδοθεί απόφαση, να οριστεί η έφεση, να καταχωριστούν τα περιγράμματα αγορεύσεων, να πραγματοποιηθεί η ακρόαση και στη συνέχεια να εκδοθεί η τελική απόφαση του Εφετείου. Το Δικαστήριο έκρινε ότι το εγχείρημα είχε καταστεί εξαιρετικά δύσκολο λόγω της καθυστερημένης αντίδρασης της Δημοκρατίας.

Τι δεν αποφάσισε το Εφετείο

Η απόφαση δεν κρίνει κατά πόσο ο τερματισμός της σύμβασης από τη Δημοκρατία ή την ΙΝΤΡΑΚΑΤ ήταν νόμιμος ούτε αποδίδει ευθύνη για το ναυάγιο του έργου. Αφορά αποκλειστικά το αίτημα επίσπευσης της έφεσης κατά ενδιάμεσης απόφασης για την έκδοση προσωρινού διατάγματος.

Η έφεση και η αντέφεση παραμένουν σε εκκρεμότητα, όπως και οι υπόλοιπες δικαστικές διαδικασίες σε Κύπρο και Ελλάδα. Η αίτηση επίσπευσης απορρίφθηκε και το Εφετείο επιδίκασε έξοδα €4.500 υπέρ της ΙΝΤΡΑΚΑΤ και εις βάρος της Δημοκρατίας.

«Πλήγμα» στην απονομή της δικαιοσύνης

Πέρα από τη συγκεκριμένη διαφορά, ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά του Εφετείου στο γενικότερο πρόβλημα των καθυστερήσεων.

Οι δικαστές επισημαίνουν ότι, ιδανικά, ο χρόνος εκδίκασης κάθε έφεσης θα έπρεπε να είναι «κατά πολύ βραχύτερος» από ό,τι είναι σήμερα. Αναφέρουν, επίσης, ότι η καθυστέρηση επιφέρει πλήγμα στην απονομή της δικαιοσύνης και αποτέλεσε έναν από τους βασικούς λόγους για τη μεγάλη μεταρρύθμιση του 2023, η οποία περιλάμβανε τους νέους Κανονισμούς Πολιτικής Δικονομίας και τη σύσταση του Εφετείου.

Το Δικαστήριο σημειώνει ότι κλήθηκε από την αρχή να αντιμετωπίσει έναν τεράστιο όγκο καθυστερημένων υποθέσεων και εκτιμά ότι τα πρώτα στοιχεία δείχνουν πως η προσπάθεια αυτή προχωρεί με επιτυχία.

Καταγράφει, όμως, και το δίλημμα που δημιουργούν τα πολυάριθμα αιτήματα επίσπευσης. Όπως εξηγεί, κάθε έφεση που εκδικάζεται κατά προτεραιότητα σημαίνει ότι κάποια άλλη, ήδη καθυστερημένη υπόθεση θα πρέπει να αναμένει περισσότερο.

Για τον λόγο αυτό, η επίσπευση δεν εγκρίνεται μόνο επειδή μια υπόθεση είναι σημαντική ή επειδή συνδέεται με μεγάλες οικονομικές απαιτήσεις. Θα πρέπει να τεκμηριώνεται πραγματικό κατεπείγον, κίνδυνος ανεπανόρθωτης ζημιάς ή πιθανότητα η έφεση να καταστεί χωρίς αντικείμενο.

Η Κομισιόν καταγράφει χρόνους 1.426 ημερών στις εφέσεις

Η θεσμική επισήμανση του Εφετείου συμπίπτει χρονικά με τις διαπιστώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κυπριακό σύστημα Δικαιοσύνης. Στην έκθεση του 2026 για το Κράτος Δικαίου, η οποία δημοσιεύθηκε επίσης στις 17 Ιουλίου, η Κομισιόν αναφέρει ότι η διάρκεια των δικαστικών διαδικασιών στην Κύπρο εξακολουθεί να αποτελεί «σοβαρή ανησυχία».

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, ο εκτιμώμενος χρόνος διεκπεραίωσης των επίδικων αστικών και εμπορικών υποθέσεων το 2024 ανερχόταν σε 682 ημέρες στον πρώτο βαθμό και σε 1.426 ημέρες –σχεδόν τέσσερα χρόνια– στον δεύτερο βαθμό. Οι χρόνοι αυτοί, όπως επισημαίνεται, εξακολουθούν να συγκαταλέγονται μεταξύ των υψηλότερων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Κομισιόν αναγνωρίζει, πάντως, ότι σημειώνεται πρόοδος στην εκκαθάριση των παλαιών υποθέσεων. Ο δείκτης διεκπεραίωσης των αστικών και εμπορικών υποθέσεων σε πρώτο βαθμό έφθασε το 154% το 2024, επίδοση που ήταν η υψηλότερη στην ΕΕ. Παρά την πρόοδο, σημαντικός αριθμός καθυστερημένων υποθέσεων εξακολουθεί να εκκρεμεί.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η διαπίστωση ότι η μείωση των νέων υποθέσεων αποδίδεται από φορείς της Δικαιοσύνης, τουλάχιστον εν μέρει, στη μεγάλη διάρκεια των διαδικασιών, η οποία λειτουργεί αποτρεπτικά για πολίτες και επιχειρήσεις που εξετάζουν το ενδεχόμενο δικαστικής προσφυγής.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συστήνει στην Κύπρο να προχωρήσει στη δημιουργία ανεξάρτητης Υπηρεσίας Δικαστηρίων, με στόχο την καλύτερη διοίκηση και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του συστήματος. Η υλοποίηση του σχεδιασμού, παρά την ολοκλήρωση σχετικής μελέτης από τον Ιανουάριο του 2023, εξακολουθεί να καθυστερεί χωρίς συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.

Τι δεν αποφάσισε το Εφετείο

Η απόφαση δεν κρίνει κατά πόσο ο τερματισμός της σύμβασης ήταν νόμιμος ούτε αποδίδει ευθύνη για το ναυάγιο του έργου. Αφορά αποκλειστικά το αίτημα επίσπευσης μιας έφεσης κατά ενδιάμεσης απόφασης για την έκδοση προσωρινού διατάγματος.

Η έφεση και η αντέφεση παραμένουν σε εκκρεμότητα. Το αίτημα επίσπευσης απορρίφθηκε και επιδικάστηκαν έξοδα €4.500 υπέρ της ΙΝΤΡΑΚΑΤ και εις βάρος της Δημοκρατίας.