Αν κάποιος σας δώσει τραπεζογραμμάτιο λεκιασμένο με μελάνι μην το δεχτείτε γιατί είναι πιθανότατα κλεμμένο.

Η μελάνη σε αυτά τα τραπεζογραμμάτια προέρχεται από αντικλεπτικές συσκευές, γνωστές επίσης ως έξυπνα συστήματα αχρήστευσης τραπεζογραμματίων (intelligent banknote neutralisation system - IBNS), οι οποίες ενεργοποιούνται όταν εγκληματίες ανοίγουν ένα φυλασσόμενο κιβώτιο μετρητών, όπως ένα ΑΤΜ ή ένα χρηματοκιβώτιο σε όχημα χρηματαποστολής. Τα συστήματα αυτά καθιστούν τα κλεμμένα τραπεζογραμμάτια άχρηστα και άνευ αξίας, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο οι εμπορικές επιχειρήσεις, οι τράπεζες και οι λοιποί φορείς που κατ’ επάγγελμα διαχειρίζονται μετρητά να πέσουν θύματα εγκληματικής ενέργειας.

Πρόκειται για μια από τις πιο διαδεδομένες μεθόδους αχρήστευσης κλεμμένων τραπεζογραμματίων. Υπάρχουν πάντως και άλλα μέσα προστασίας των μετρητών, όπως η κόλλα. Στο εσωτερικό μιας κασέτας ΑΤΜ όλα τα τραπεζογραμμάτια είναι ενωμένα με κόλλα σχηματίζοντας ένα συμπαγές τούβλο. Αν κάποιος προσπαθήσει να αφαιρέσει μεμονωμένα τραπεζογραμμάτια, αυτά σκίζονται σε κομμάτια.

Πώς μπορείτε να αναγνωρίσετε ένα κλεμμένο τραπεζογραμμάτιο το οποίο έχει κηλιδωθεί από μελάνη;

Όταν ένα τραπεζογραμμάτιο κηλιδώνεται από σύστημα IBNS, η μελάνη ασφαλείας εμποτίζει το τραπεζογραμμάτιο και αφήνει ίχνη που συνήθως είναι περισσότερο εμφανή στις άκρες του τραπεζογραμματίου. Οι μελάνες ασφαλείας που χρησιμοποιούνται συχνότερα έχουν χρώμα έντονο μωβ, πράσινο, μπλε, κόκκινο ή μαύρο. Η μελάνη συνήθως ρέει από τις άκρες προς το κέντρο των τραπεζογραμματίων και αφήνει ένα χαρακτηριστικό αποτύπωμα. Μερικές φορές, τα χημικά που χρησιμοποιούν οι εγκληματίες για να πλύνουν τα τραπεζογραμμάτια στην προσπάθειά τους να αφαιρέσουν τη μελάνη μπορούν να αλλάξουν το χρώμα. Ως αποτέλεσμα, τα αρχικά χρώματα των τραπεζογραμματίων μπορούν επίσης να αλλοιωθούν και ορισμένα χαρακτηριστικά ασφαλείας μπορεί να καταστραφούν ή ακόμα και να εξαφανιστούν.

Είναι κλεμμένα όλα τα τραπεζογραμμάτια που έχουν κηλιδωθεί από μελάνη;

Όχι. Αν πάνω στο τραπεζογραμμάτιο υπάρχουν πολύ αμυδρές κηλίδες ή ορισμένα μικρά σημάδια και οι άκρες είναι άθικτες, τότε τα σημάδια έχουν πιθανότατα προκληθεί τυχαία, για παράδειγμα, από ένα στυλό που χάνει μελάνη. 

Και αν κάποιος μου δώσει τραπεζογραμμάτιο το οποίο έχει ξεκάθαρα κηλιδωθεί από μελάνη αντικλεπτικής συσκευής;

Μην το δεχτείτε και ζητήστε ένα άλλο. Δεν μπορείτε να είστε σίγουροι ότι το άτομο που σας δίνει το τραπεζογραμμάτιο είναι ο νόμιμος κάτοχος του.
Αρνηθείτε τραπεζογραμμάτια που έχουν υποστεί λεύκανση ή που παρουσιάζουν χρωματικές αλλοιώσεις, γιατί κατά πάσα πιθανότητα οι εγκληματίες προσπάθησαν να αφαιρέσουν τους λεκέδες από μελάνη που προκάλεσε το σύστημα IBNS, πλένοντας ή λευκαίνοντας τα τραπεζογραμμάτια.

Αν έχετε δεχτεί τραπεζογραμμάτιο που έχει κηλιδωθεί από μελάνη, θα πρέπει να το παραδώσετε στην τράπεζά σας ή σε κάποια εθνική κεντρική τράπεζα, ενημερώνοντάς τες για το πώς βρέθηκε στα χέρια σας. Η εθνική κεντρική τράπεζα θα ελέγξει αν οι κηλίδες από μελάνη έγιναν από σύστημα IBNS. Επίσης, ενδέχεται να ενημερώσει την αστυνομία που μπορεί να χρησιμοποιήσει τα τραπεζογραμμάτια ως αποδεικτικά στοιχεία για την καταδίκη των υπεύθυνων εγκληματιών.

Αν οι έρευνες δείξουν ότι οι κηλίδες από μελάνη έγιναν από σύστημα IBNS, ενδέχεται να μην δικαιούστε αποζημίωση. Οι εθνικές κεντρικές τράπεζες μπορούν να ανταλλάξουν τραπεζογραμμάτια ευρώ κηλιδωμένα από αντικλεπτικές συσκευές μόνο κατόπιν αιτήματος του αρχικού κατόχου ο οποίος ήταν το θύμα της εγκληματικής ενέργειας που προκάλεσε την κηλίδωση των τραπεζογραμματίων.

Αν οι έρευνες επιβεβαιώσουν ότι οι κηλίδες από μελάνη δεν έγιναν από σύστημα IBNS και ότι τα σημάδια στο τραπεζογραμμάτιο έχουν προκληθεί τυχαία, θα λάβετε ένα νέο τραπεζογραμμάτιο ή το αντίστοιχο ποσό θα πιστωθεί στον τραπεζικό σας λογαριασμό.

Πηγή: Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα