Η δερματοστιξία (τατουάζ), είναι μια πολύ δημοφιλής πρακτική στις μέρες μας που δημιουργείται μέσω της έγχυσης έγχρωμου μελανιού κάτω από το δέρμα ώστε να αποτυπωθεί ένα μόνιμο σχέδιο.

Υπολογίζεται ότι περίπου 12 % των Ευρωπαίων πολιτών έχουν στο σώμα του  κάποιο τατουάζ με το ποσοστό αυτό να είναι σημαντικά μεγαλύτερο στις μικρότερες ηλικίες (18-35 ετών).

Αφήνοντας κατά μέρος τις όποιες ανησυχίες υπάρχουν από την πιθανή χρήση βρώμικου εξοπλισμού κατά τη διαδικασία εφαρμογής του τατουάζ, κρίθηκε σε Ευρωπαϊκό επίπεδο ότι θα πρέπει να εξετασθούν πιο συστηματικά οι πιθανοί κίνδυνοι από τα χρησιμοποιούμενα χημικά προϊόντα. 

Τα μελάνια τατουάζ, καθώς και το μόνιμο μακιγιάζ, είναι μείγματα διαφόρων χημικών προϊόντων. Δεδομένου ότι τα χημικά αυτά μπορούν να παραμείνουν στον οργανισμό εφ’ όρου ζωής, υπάρχει το ενδεχόμενο μακροχρόνιας έκθεσης στα δυνητικά επιβλαβή συστατικά τους. Ήδη είναι γνωστό ότι τα χημικά αυτά σκευάσματα μπορούν να προκαλέσουν αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία αφού είναι πιθανό να περιέχουν επικίνδυνες ουσίες οι οποίες είναι γνωστό ή για τις οποίες υπάρχουν υπόνοιες, ότι προκαλούν καρκίνο, γενετικές μεταλλάξεις, τοξικές επιδράσεις στην αναπαραγωγή, αλλεργίες ή άλλες δυσμενείς επιδράσεις στα ζώα ή στους ανθρώπους. 

Αρκετές βλάβες στην υγεία έχουν συσχετισθεί με την εφαρμογή τατουάζ με κυριότερα τα δερματικά προβλήματα που καταγράφηκαν σε περίπου 68% των ατόμων που φέρουν τατουάζ.  Προβληματισμοί υπάρχουν επίσης για την κυκλοφορία των χημικών ουσιών που αποτελούν συστατικά των βαφών στον οργανισμό και τη εμφάνισή τους σε διάφορα όργανα όπως είναι οι λεμφαδένες και το συκώτι.

Λόγω της έλλειψης πληροφοριών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Χημικών Προϊόντων (ECHA) να αξιολογήσει τους κινδύνους από κάποιες από τις ουσίες αυτές και να εξετάσει την ανάγκη επιβολής περιορισμών στη χρήση τους σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Επί του παρόντος δεν υπάρχει ειδική νομοθεσία που να εφαρμόζεται σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση και να ρυθμίζει τη συγκεκριμένη χρήση/εφαρμογή.  Ωστόσο επτά Κράτη Μέλη έχουν ήδη αναπτύξει δική τους νομοθεσία βάσει σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης για την ασφάλεια των τατουάζ και του μόνιμου μακιγιάζ. Επίσης νομοθετικά τα μελάνια τατουάζ καλύπτονται από την Οδηγία για τη Γενική Ασφάλεια των Προϊόντων όσον αφορά την υποχρέωση των παρασκευαστών να παρέχουν προϊόντα τα οποία είναι ασφαλή, από τον Κανονισμό για την Ταξινόμηση, την Επισήμανση και τη Συσκευασία (CLP) σε ότι αφορά την επισήμανση προϊόντων που περιέχουν επικίνδυνες ουσίες σε συγκέντρωση που υπερβαίνει τα όρια της ταξινόμησής τους, καθώς και από τον Κανονισμό REACH ως προς τις απαιτήσεις παροχής πληροφοριών.

Μια υποχρέωση των εταιρειών που πουλούν επικίνδυνες ουσίες ή μείγματα σε άλλες εταιρείες ή επαγγελματίες χρήστες είναι  να παρέχουν στον αγοραστή Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας για το προϊόν. Τα Δελτία Δεδομένων Ασφαλείας παρέχουν καθοδήγηση σχετικά με την ασφαλή χρήση της ουσίας, δίνοντας πληροφορίες για τις ιδιότητες και τους κινδύνους της ουσίας ή του μείγματος, οδηγίες για τον χειρισμό, την απόρριψη και τη μεταφορά τους, καθώς και συστάσεις σχετικά με μέτρα πρώτων βοηθειών, πυρόσβεσης και ελέγχου της έκθεσης.

Ο ECHA και ορισμένα Κράτη Μέλη εξέτασαν τον κίνδυνο που παρουσιάζουν ορισμένες ουσίες που περιέχονται στα μελάνια τατουάζ και στο μόνιμο μακιγιάζ και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι απαιτείται η προώθηση σχετικής Ευρωπαϊκής νομοθεσίας και ειδικότερα η επιβολή περιορισμού στο περιεχόμενο τους σε συγκεκριμένες χημικές ουσίες. Η πρόταση υποβλήθηκε τον Οκτώβριο του 2017 και επί του παρόντος αξιολογείται από τις διάφορες αρμόδιες Επιτροπές του ECHA.  Οι Γνώμες που θα διατυπωθούν σχετικά με την επιβολή ή όχι περιορισμού στη χρήση των ουσιών, συνοδευόμενες από τα σχετικά έγγραφα τεκμηρίωσης, θα διαβιβασθούν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και θα δημοσιευθούν στον δικτυακό τόπο του ECHA. Στη συνέχεια, μέσω των προβλεπόμενων Ευρωπαϊκών διαδικασιών θα αποφασισθεί αν θα επιβληθεί ή όχι σχετικός περιορισμός. 

Εάν αποφασιστεί ότι είναι αναγκαία η επιβολή περιορισμού τότε θα ισχύσουν σημαντικοί περιορισμοί στο περιεχόμενο των βαφών σε αριθμό χημικών ουσιών. Για αυτό θα ήταν σκόπιμο, όσοι επιθυμούν να αποκτήσουν νέα τατουάζ να συζητήσουν με τον επαγγελματία που θα τα αναλάβει για να ενημερωθούν σχετικά με το είδος και τη σύσταση των σκευασμάτων που θα χρησιμοποιηθούν.  Παράλληλα θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι τα σκευάσματα αυτά αγοράζονται από προμηθευτή που συμμορφώνεται με όλες τις απαιτήσεις του Ευρωπαϊκού Κανονισμού REACH. 

Ο επαγγελματίας που θα κάνει το τατουάζ θα πρέπει να είναι σε θέση να δώσει αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με τα μελάνια που χρησιμοποιεί, τον προμηθευτή του, τους πιθανούς κινδύνους για την υγεία και τη συμμόρφωση προς τους σχετικούς νόμους και κανονισμούς.  Βασικός κανόνας λοιπόν είναι να ενημερώνεστε πλήρως και να μην φοβάστε να κάνετε ερωτήσεις!  

Δρ Τασούλα Κυπριανίδου-Λεοντίδου

Περισσότερες πληροφορίες ΕΔΩ