Ο Διευθύνων Σύμβουλος της JCC, Μάρκος Σιαρλής, μιλά για τις «αόρατες» πληρωμές και τους AI agents, τα όρια της αυτοματοποίησης και την ανάγκη ευρωπαϊκών και εγχώριων υποδομών.

Συνέντευξη στον Ξένιο Μεσαρίτη

Οι πληρωμές περνούν σε μια νέα εποχή, στην οποία γίνονται άμεσες, διαλειτουργικές και ολοένα πιο «αόρατες». Σε συνέντευξή του στο Economy Today, ο Διευθύνων Σύμβουλος της JCC, Μάρκος Σιαρλής, χαρτογραφεί τη μετάβαση από τα μετρητά και τα ψηφιακά πορτοφόλια στο Ψηφιακό Ευρώ, τις προγραμματιζόμενες συναλλαγές και τους AI agents. Εξηγεί γιατί η Ευρώπη χρειάζεται δικές της αξιόπιστες υποδομές και θέτει στο επίκεντρο το κρίσιμο διακύβευμά του ότι όσο μεγαλύτερη αυτονομία αποκτά η τεχνολογία, τόσο σαφέστεροι πρέπει να είναι ο ανθρώπινος έλεγχος, η λογοδοσία και οι κανόνες.

Το χρήμα και οι πληρωμές αλλάζουν με πρωτοφανή ταχύτητα. Ποια θεωρείτε ότι είναι η σημαντικότερη εξέλιξη που θα επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο συναλλάσσονται πολίτες και επιχειρήσεις την επόμενη δεκαετία;
 

Θεωρώ ότι η σημαντικότερη εξέλιξη είναι η μετάβαση σε ένα περιβάλλον όπου οι πληρωμές θα είναι άμεσες, διαλειτουργικές και ολοένα πιο «αόρατες», ενσωματωμένες στην καθημερινότητά μας. Οι άμεσες πληρωμές, τα ψηφιακά πορτοφόλια, νέες μορφές ψηφιακού χρήματος όπως το Ψηφιακό Ευρώ και η αυξανόμενη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης διαμορφώνουν ένα νέο οικοσύστημα συναλλαγών.

Για μια μικρή και ιδιαίτερα ψηφιοποιημένη αγορά όπως η Κύπρος, αυτό δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες για ασφαλέστερες, ταχύτερες συναλλαγές και νέες υπηρεσίες. Το πραγματικό στοίχημα, όμως, είναι η τεχνολογία να παραμένει απλή, ασφαλής και πάνω απ’ όλα να εμπνέει εμπιστοσύνη.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προωθεί το Ψηφιακό Ευρώ ως τη νέα δημόσια μορφή χρήματος στην ψηφιακή εποχή. Πώς αξιολογείτε αυτή την πρωτοβουλία και ποια πιστεύετε ότι θα είναι η πραγματική της χρησιμότητα για τους πολίτες και την οικονομία;
 

Πρόκειται για σημαντική πρωτοβουλία για την εξέλιξη των ευρωπαϊκών πληρωμών. Για τον πολίτη, ξεχωρίζει η δυνατότητα να πραγματοποιεί ψηφιακές πληρωμές ακόμη και χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο, προσφέροντας εμπειρία πιο κοντά στα μετρητά, επιδιώκοντας απλότητα στη χρήση και υψηλό επίπεδο προστασίας.
 

Για την οικονομία, ένα ασφαλές και ευρέως αποδεκτό Ψηφιακό Ευρώ μπορεί να ενισχύσει τον ανταγωνισμό και την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος πληρωμών, περιορίζοντας την εξάρτηση της Ευρώπης από μη ευρωπαϊκές υποδομές. Η επιτυχία του, όμως, θα κριθεί από την αξία που δημιουργεί για πολίτες και επιχειρήσεις και από τον βαθμό υιοθέτησής του.

Παρά την εντυπωσιακή άνοδο των ψηφιακών πληρωμών, τα μετρητά εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Πώς βλέπετε να συνυπάρχουν τα δύο αυτά μέσα πληρωμής τα επόμενα χρόνια;
 

Δεν θεωρώ ότι οδηγούμαστε σε έναν κόσμο χωρίς μετρητά. Η Κύπρος αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα όπου η ταχεία υιοθέτηση ψηφιακών πληρωμών συνυπάρχει με τη χρήση μετρητών. Άλλωστε, η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση, παράλληλα με την προώθηση του Ψηφιακού Ευρώ, επιδιώκει να διασφαλίσει ότι τα μετρητά παραμένουν προσβάσιμα και ευρέως αποδεκτά.
 

Η καθημερινή χρήση των μετρητών θα συνεχίσει να μειώνεται, χωρίς όμως να χάνουν τη σημασία τους ως εναλλακτική επιλογή. Το ζητούμενο δεν είναι ποιο μέσο θα επικρατήσει, αλλά η δημιουργία ενός οικοσυστήματος όπου διαφορετικοί τρόποι πληρωμής λειτουργούν συμπληρωματικά.

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται η εμφάνιση επιχειρήσεων που αποδέχονται αποκλειστικά ψηφιακές πληρωμές. Πόσο σημαντικό θεωρείτε να διασφαλίζεται η δυνατότητα επιλογής και η ισότιμη πρόσβαση των πολιτών στα μέσα πληρωμής;
 

Οι επιχειρήσεις μπορεί να επιλέγουν συγκεκριμένους τρόπους πληρωμής για λειτουργικούς ή εμπορικούς λόγους. Οι ψηφιακές πληρωμές, για παράδειγμα, μπορούν να προσφέρουν ταχύτερη εξυπηρέτηση και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα, περιορίζοντας το κόστος και τους κινδύνους διαχείρισης μετρητών.

Από την άλλη, η εξέλιξη αυτή δεν πρέπει να οδηγεί σε αποκλεισμούς, ιδιαίτερα όταν αφορά την πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες της καθημερινής ζωής. Η τεχνολογία πρέπει να κάνει τις συναλλαγές ευκολότερες και πιο προσιτές. Η πρόκληση είναι η εξέλιξη των πληρωμών να δημιουργεί αξία για επιχειρήσεις και καταναλωτές, χωρίς να δημιουργεί περιττούς αποκλεισμούς.

Οι πληρωμές σε πραγματικό χρόνο, τα ψηφιακά πορτοφόλια και οι τεχνολογίες tokenisation μετασχηματίζουν το οικοσύστημα των συναλλαγών. Ποιες καινοτομίες θεωρείτε ότι θα έχουν τον μεγαλύτερο αντίκτυπο τα επόμενα χρόνια;
 

Οι άμεσες πληρωμές θα γίνουν όλο και περισσότερο μέρος της καθημερινότητάς μας, με τη μεταφορά χρημάτων σε πραγματικό χρόνο να θεωρείται πλέον αυτονόητη. Αναμφισβήτητα, τα ψηφιακά πορτοφόλια θα αποκτούν περισσότερες λειτουργίες, συνδυάζοντας πληρωμές με άλλες ψηφιακές υπηρεσίες.
 

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνουν το tokenisation και οι προγραμματιζόμενες συναλλαγές. Σκεφτείτε μια αγορά ακινήτου στην Κύπρο, όπου η πληρωμή θα αποδεσμεύεται αυτόματα μόλις καταχωρηθεί η μεταβίβαση στο Κτηματολόγιο, συνδέοντας την εκτέλεση της πληρωμής με την ολοκλήρωση της συναλλαγής. Τέτοιες εφαρμογές ήδη δοκιμάζονται διεθνώς και δείχνουν πόσο ουσιαστικά μπορεί η τεχνολογία να απλοποιήσει σύνθετες συναλλαγές.

Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, το χρήμα βρίσκεται στο επίκεντρο ενός ανταγωνισμού μεταξύ κεντρικών τραπεζών, τεχνολογικών κολοσσών, FinTech εταιρειών και διεθνών δικτύων πληρωμών. Πώς βλέπετε να αναδιαμορφώνεται η ισορροπία δυνάμεων στο παγκόσμιο οικοσύστημα πληρωμών;
 

Η ισορροπία δυνάμεων αλλάζει, καθώς ο ανταγωνισμός δεν αφορά πλέον μόνο ποιος επεξεργάζεται μια πληρωμή, αλλά ποιος ελέγχει τη σχέση με τον πελάτη, το ψηφιακό πορτοφόλι, τα δεδομένα, τα πρότυπα και το δίκτυο αποδοχής. Για την Ευρώπη και ιδιαίτερα την Κύπρο, αυτό έχει σημασία λόγω της εξάρτησης από μη ευρωπαϊκές υποδομές.
 

Η απάντηση δεν βρίσκεται στην αντικατάσταση των διεθνών παικτών, αλλά στη δημιουργία προϋποθέσεων ώστε οι ευρωπαϊκές λύσεις να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά τους. Έτσι, η Ευρώπη θα μπορεί να διαδραματίζει ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση των προτύπων και των υποδομών του αύριο.

Το Ψηφιακό Ευρώ παρουσιάζεται ως ένα εργαλείο ενίσχυσης της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης. Πιστεύετε ότι το μέλλον των πληρωμών είναι πλέον και ζήτημα οικονομικής κυριαρχίας και γεωπολιτικής;
 

Αναμφίβολα. Οι πληρωμές αποτελούν πλέον κρίσιμη υποδομή και η υπερβολική εξάρτηση από περιορισμένο αριθμό παρόχων δημιουργεί στρατηγικούς κινδύνους. Για την Ευρώπη, αυτονομία δεν σημαίνει απομόνωση, αλλά αξιόπιστες δικές της επιλογές και δυνατότητα συνέχισης των πληρωμών ακόμη και σε περιόδους κρίσης.
 

Το ίδιο, σε διαφορετική κλίμακα, ισχύει και για την Κύπρο. Χρειαζόμαστε διεθνή διασύνδεση, αλλά και εγχώρια τεχνογνωσία και δυνατότητες. Παραδείγματα όπως το Pix στη Βραζιλία και το IRIS στην Ελλάδα δείχνουν πώς τοπικές λύσεις μπορούν να αποκτήσουν ευρεία αποδοχή. Πιστεύω ότι ανάλογες δυνατότητες θα αρχίσουμε να βλέπουμε και στην κυπριακή αγορά.

Η τεχνητή νοημοσύνη εισέρχεται δυναμικά στις Χρηματοοικονομικές Υπηρεσίες, ενώ ήδη γίνεται συζήτηση για τα λεγόμενα agentic payments. Πόσο κοντά βρισκόμαστε σε ένα περιβάλλον όπου οι πληρωμές, οι αγορές και οι οικονομικές αποφάσεις θα πραγματοποιούνται χωρίς άμεση ανθρώπινη παρέμβαση και ποια όρια θα πρέπει να τεθούν;
 

Τεχνολογικά, είμαστε ήδη αρκετά κοντά. Το μεγαλύτερο ερώτημα δεν είναι αν η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να πραγματοποιήσει μια συναλλαγή, αλλά πόση αυτονομία είμαστε διατεθειμένοι να της παραχωρήσουμε. Η μετάβαση είναι από το «βρες μου την καλύτερη πτήση» στο «βρες την, κλείσε την και πλήρωσέ την, εφόσον πληροί τις προϋποθέσεις που σου έχω θέσει».
 

Η εξέλιξη αυτή έχει ήδη περάσει από τη θεωρία στην πράξη. Ωστόσο, πριν φτάσουμε σε πλήρως αυτόνομες συναλλαγές, απαιτείται περαιτέρω ωρίμανση σε ζητήματα ταυτοποίησης, εξουσιοδότησης, λογοδοσίας και κοινών προτύπων. Η τεχνολογία μπορεί να εκτελεί, αλλά ο άνθρωπος πρέπει να καθορίζει τους κανόνες.

Η ιστορία του χρήματος είναι σε μεγάλο βαθμό και ιστορία εμπιστοσύνης. Σε έναν κόσμο όπου οι συναλλαγές γίνονται ολοένα πιο αόρατες και ψηφιακές, ποιο θεωρείτε ότι είναι το μεγαλύτερο στοίχημα για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης των πολιτών;
 

Η εμπιστοσύνη θα εξαρτάται όλο και περισσότερο από όσα συμβαίνουν στο παρασκήνιο. Ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει ότι τα χρήματά του είναι ασφαλή, τα δεδομένα του προστατεύονται και ότι εξακολουθεί να διατηρεί τον έλεγχο.
 

Η πραγματική δοκιμασία έρχεται όταν κάτι δεν εξελιχθεί όπως αναμένεται. Τότε, πρέπει να είναι εύκολο να κατανοήσει τι συνέβη, γιατί πραγματοποιήθηκε μια συναλλαγή και πώς μπορεί να διορθωθεί ή να αμφισβητηθεί. Όσο πιο σύνθετη και «αόρατη» γίνεται η τεχνολογία, τόσο πιο απλή πρέπει να είναι η εμπειρία για τον πολίτη και τόσο πιο ξεκάθαρη η ευθύνη.

Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται από εργαλείο υποστήριξης σε αυτόνομο οικονομικό βοηθό, ποιος πιστεύετε ότι θα πρέπει να έχει τον τελικό έλεγχο των οικονομικών αποφάσεων και των πληρωμών: ο χρήστης, η τράπεζα, ο πάροχος τεχνολογίας ή ένας συνδυασμός όλων;
 

Δεν θεωρώ ότι ο έλεγχος μπορεί ή πρέπει να ανήκει αποκλειστικά σε έναν από τους εμπλεκόμενους. Ο χρήστης δίνει την εντολή και καθορίζει τα όριά της. Η τράπεζα ή ο PSP διασφαλίζει ότι η πληρωμή εκτελείται εντός αυτών των ορίων και των κανόνων ασφαλείας, ενώ ο πάροχος τεχνολογίας παρέχει τα εργαλεία αυτοματοποίησης.
 

Η νέα πρόκληση είναι να αποδεικνύεται ότι ένας AI agent ενήργησε εντός της εξουσιοδότησης που του δόθηκε. Δεν αρκεί μια συναλλαγή να είναι τεχνικά έγκυρη. Πρέπει να είναι σαφές ότι ανταποκρίνεται στις προθέσεις και τις οδηγίες του χρήστη.

Αν σας ζητούσαμε να περιγράψετε πώς θα πληρώνει ένας μέσος πολίτης το 2035, ποια θα ήταν η εικόνα που βλέπετε να διαμορφώνεται;
 

Το 2035 η πληρωμή πιθανότατα θα αποτελεί πολύ πιο φυσικό μέρος της καθημερινότητάς μας. Θα μπορούμε να μετακινούμαστε, να ταξιδεύουμε ή να αγοράζουμε αγαθά και υπηρεσίες χωρίς να σκεφτόμαστε κάθε φορά ποιο μέσο θα χρησιμοποιήσουμε. Η τεχνολογία θα επιλέγει τον καταλληλότερο τρόπο, με βάση τις προτιμήσεις και τις παραμέτρους που έχουμε ορίσει, ενώ νέες υπηρεσίες θα κάνουν τις συναλλαγές ακόμη πιο απλές και άμεσες.
 

Η τεχνολογία θα αλλάξει εντυπωσιακά. Αυτό που δεν πρέπει να αλλάξει είναι η εμπιστοσύνη. Αν καταφέρουμε να κάνουμε τις πληρωμές απλούστερες, ασφαλέστερες και πιο προσιτές, διατηρώντας τον άνθρωπο στο επίκεντρο, τότε θα έχουμε πετύχει πραγματική πρόοδο.