Offcanvas
Offcanvas
Παρά τις μεγάλες εισροές ξένων κεφαλαίων, οι παραγωγικές επενδύσεις παραμένουν περιορισμένες – Δικαιοσύνη, δημόσια διοίκηση και υποδομές στα βασικά «αγκάθια» της ανταγωνιστικότητας.
Της Μαρίας Καραΐσκου
Η χαμηλή παραγωγικότητα, οι αδυναμίες στις υποδομές και οι περιορισμένες παραγωγικές επενδύσεις συγκαταλέγονται στα βασικά εμπόδια για την ανταγωνιστικότητα της κυπριακής οικονομίας. Εξαίρεση στη χαμηλή παραγωγικότητα, αποτελεί ο τομέας των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών (ICT), ο οποίος στηρίζεται κυρίως σε ξένες επενδύσεις. Συγκεκριμένα, η ανάπτυξή του έχει καταστεί η βασική πηγή αύξηση της συνολικής παραγωγικότητας στην Κύπρο, ωστόσο η διασύνδεσή του συγκεκριμένου τομέα με την εγχώρια οικονομία, μεταξύ άλλων μέσω της εργοδότησης ντόπιου προσωπικού, παραμένει περιορισμένη. Παράλληλα, οι θεσμοί αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους περιορισμούς της ανταγωνιστικότητας, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την καθυστέρηση στην απονομή δικαιοσύνης και τον βαθμό αποτελεσματικότητας της δημόσιας διοίκησης.
Τα πιο πάνω αποτυπώνονται στην τέταρτη έκθεση του Συμβουλίου Οικονομίας και Ανταγωνιστικότητας Κύπρου (ΣΟΑΚ), που παρουσιάστηκε προχθες στο Πανεπιστήμιο Κύπρου. Η έκθεση καταγράφει τις σημαντικότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα και καταθέτει συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής για την αντιμετώπισή τους. Την έκθεση παρουσίασε ο Κοσμήτορας της Σχολής Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης του Πανεπιστημίου Κύπρου και υπεύθυνος της ομάδας του έργου, Δρ Σωφρόνης Κληρίδης. Ακολούθως, ο Αντιπρόεδρος του ΣΟΑΚ, Δρ Γιώργος Συρίχας, ανέλυσε τα βασικά συμπεράσματα και τις εισηγήσεις πολιτικής της έκθεσης, ενώ σε σχετικές τοποθετήσεις προέβη και ο πρόεδρος του ΣΟΑΚ, Δημήτρης Γεωργιάδης.
Ξένες επενδύσεις υπάρχουν, αλλά περιορισμένες οι παραγωγικές
Παρουσιάζοντας την Έκθεση, ο Δρ Σωφρόνης Κληρίδης υπέδειξε ότι η παραγωγικότητα της κυπριακής οικονομίας παραμένει διαχρονικά σε χαμηλά επίπεδα.
«Γενικά η παραγωγικότητα είναι χαμηλή στην Κύπρο. Το βλέπουμε αυτό διαχρονικά. Εξαίρεση τα τελευταία χρόνια αποτελεί ο τομέας ICT, ο οποίος έχει παρουσιάσει σημαντική άνοδο και όλη η αύξηση στην παραγωγικότητα τα τελευταία χρόνια προέρχεται από αυτό τον τομέα», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Δρ Σωφρόνης Κληρίδης.
Από την πλευρά του, ο Δρ Γιώργος Συρίχας σημείωσε ότι, ακόμη και στον συγκεκριμένο επιτυχημένο τομέα, η ενσωμάτωσή του με την υπόλοιπη οικονομία παραμένει περιορισμένη.
«Η ενσωμάτωση με την υπόλοιπη οικονομία, δηλαδή πόσο ντόπιο εργατικό δυναμικό απασχολεί και το πώς συνδέεται με τις υπόλοιπες επιχειρήσεις στην Κύπρο, είναι μικρή. Θα πρέπει να ενσωματωθεί περισσότερο στην οικονομία», τόνισε ο Δρ Γιώργος Συρίχας.
Σχολιάζοντας τις ξένες επενδύσεις στην Κύπρο, ο Δρ Σωφρόνης Κληρίδης ανέφερε ότι, αν και τα τελευταία χρόνια καταγράφονται σημαντικές εισροές κεφαλαίων, αυτές δεν μεταφράζονται σε μεγάλο βαθμό σε παραγωγικές επενδύσεις (greenfield).
«Υπάρχουν πολλές ξένες επενδύσεις στην Κύπρο τα τελευταία χρόνια. Δεν υπάρχουν όμως πολλές παραγωγικές επενδύσεις. Έχουμε αρκετές μετακινήσεις εταιρειών στην Κύπρο, και εξαγορές κυπριακών επιχειρήσεων, αλλά δεν εντοπίζουμε πολλές παραγωγικές επενδύσεις», σημείωσε.
Ο Δρ Συρίχας, ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις ανισορροπίες του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της Κύπρου, δηλαδή στο έλλειμμα μεταξύ εισαγωγών και εξαγωγών. Όπως ανέφερε, το ισοζύγιο υπηρεσιών αντισταθμίζει σε μεγάλο βαθμό το αρνητικό έλλειμμα που υπάρχει στο ισοζύγιο αγαθών. Ωστόσο, χαρακτήρισε το συνολικό έλλειμμα ως προβληματικό, καθώς σε ορισμένες περιόδους προσεγγίζει το 10%.
«Πού οφείλεται ότι είναι προβληματικό; Στο ότι η Κύπρος προσέλκυσε ξένες εταιρείες, οι οποίες μεταφέρουν μέρος των κερδών τους στο εξωτερικό, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ελλειμματική εικόνα», εξήγησε.
Πρόσθεσε ότι, οι καθαρές εισροές ξένων επενδύσεων στην Κύπρο ανέρχονται περίπου σε 8 δισ. ευρώ, ωστόσο μόνο ένα μικρό ποσοστό εξ αυτών, και συγκεκριμένα το 8% είναι παραγωγικές επενδύσεις.
«Από αυστηρά οικονομική σκοπιά, μια εξαγορά επιχείρησης δεν συνιστά παραγωγική επένδυση, παρότι καταγράφεται ως εισροή κεφαλαίων. Έχει μεν κάποια σημασία για την οικονομία, είναι μια εισροή, αλλά η συμβολή της στην πραγματική οικονομία είναι πολύ μικρή», είπε ο Δρ Γιώργος Συρίχας.
Ο Δρ Γιώργος Συρίχας και ο Δρ Σωφρόνης Κληρίδης, κατέληξαν στο ότι, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η προσέλκυση ξένων επενδύσεων, αλλά η ανάγκη όπως η κυπριακή οικονομία να αποκομίζει μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία από αυτές.
Υποδομές και περιβαλλοντικές επιδόσεις στα αδύναμα σημεία
Άλλα βασικά ζητήματα που αναδεικνύει η έκθεση του ΣΟΑΚ αφορούν τις αδυναμίες στις υποδομές, ιδιαίτερα στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών. Η πρόκληση, όπως τονίζει η έκθεση, δεν αφορά τόσο τη διαθεσιμότητα των πόρων, αλλά την αποτελεσματικότερη αξιοποίησή τους.
Επίσης, η έκθεση εντοπίζει σημαντική επένδυση τον τομέα της Παιδείας που ωστόσο δεν αντανακλάται στα αποτελέσματα.
«Η πρόκληση δεν είναι τόσο η διαθεσιμότητα πόρων. Επενδύουμε, για παράδειγμα στην Παιδεία, αλλά δεν έχουμε το αναμενόμενο αποτέλεσμα δεδομένης της επένδυσης που γίνεται. Υπάρχει θέμα αποτελεσματικής υλοποίησης των επενδύσεων και αξιοποίησής τους», υπογράμμισε ο Δρ Σωφρόνης Κληρίδης.
Παράλληλα, η Κύπρος καταγράφει χαμηλές επιδόσεις σε σειρά περιβαλλοντικών δεικτών. Μεταξύ άλλων, παρατηρείται υψηλή ενεργειακή εξάρτηση και αυξημένες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
«Ό,τι περιβαλλοντικό δείκτη κοιτάξεις, είμαστε πολύ χαμηλά. Ρύποι, διαχείριση υδάτων, ενεργειακή εξάρτηση...Επίσης, οι επιδόσεις μας είναι χαμηλές όσον αφορά τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών», είπε ο Δρ Σωφρόνης Κληρίδης.
Τα «αγκάθια» για την ανταγωνιστικότητα
Ανάμεσα στις αδυναμίες της Κύπρου σε ό,τι αφορά την ανταγωνιστικότητα, η έκθεση εντοπίζει τις εξής:
- Χαμηλή παραγωγικότητα, με εξαίρεση τον τομέα ICT.
- H εξαγωγική βάση αγαθών είναι περιορισμένη και σχετικά συγκεντρωμένη.
- Αρκετές ξένες επενδύσεις, αλλά όχι τόσο παραγωγικές επενδύσεις (greenfield).
- Μεγάλο έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.
- Σημαντικές θεσμικές αδυναμίες στην απονομή δικαιοσύνης, την αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης και τον σχεδιασμό και υλοποίηση πολιτικών.
- Χαμηλή η επένδυση σε έρευνα και καινοτομία, κυρίως από ιδιωτικό τομέα.
- Σημαντική επένδυση στην παιδεία που δεν αντανακλάται στα αποτελέσματα.
- Περιορισμένη τεχνική εκπαίδευση, μικρός αριθμός φοιτητών σε τεχνολογικούς τομείς.
- Υποαπασχόληση και αναντιστοιχία δεξιοτήτων στην αγορά εργασίας.
- Χαμηλές ψηφιακές δεξιότητες, περιορισμένη διά βίου μάθηση.
- Αδυναμία στην εμπορική αξιοποίηση επιστημονικής έρευνας.
- Η πρόσβαση σε χρηματοδότηση πέραν του τραπεζικού τομέα είναι περιορισμένη.
- Αδυναμίες στις υποδομές, ιδιαίτερα στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών.
- Περιβαλλοντικές προκλήσεις: Υψηλή ενεργειακή εξάρτηση, αυξημένες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, καθώς και προκλήσεις στη διαχείριση υδάτων και αποβλήτων.
- Προκλήσεις στην ισότητα ευκαιριών και στην αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού, αυξητική τάση στην ανισότητα.
- Χαμηλές επιδόσεις στην επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών.
Συστάσεις πολιτικής
Το Συμβούλιο Οικονομίας και Ανταγωνιστικότητας προχώρησε σε συστάσεις πολιτικής για ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Ανάμεσά στις εισηγήσεις:
- Αύξηση των αποφοίτων τεχνικών και φυσικών επιστημών σύμφωνα με τις ανάγκες της αγοράς.
- Επένδυση στον ψηφιακό εκσυγχρονισμό των σχολείων και στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών.
- Στοχευμένη μεταναστευτική πολιτική για προσέλκυση εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού.
- Εκπόνηση μακροπρόθεσμης στρατηγικής για την έρευνα και την καινοτομία.
- Εκσυγχρονισμός της διακυβέρνησης των ημικρατικών οργανισμών.
- Εισαγωγή συστήματος αξιολόγησης στο δημόσιο.
- Δημιουργία εξειδικευμένης μονάδας για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση μεγάλων δημόσιων έργων.
- Επιτάχυνση και ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης.
- Ενίσχυση της εποπτείας και της εφαρμογής της νομοθεσίας, ιδιαίτερα σε τομείς με κινδύνους για τη φήμη της χώρας.
- Προσέλκυση παραγωγικών επενδύσεων.
- Προώθηση δυναμικών τομέων (ICT, Φαρμακοβιομηχανία).
- Καθιέρωση ελαφρού πλαισίου εκ των προτέρων αξιολόγησης μεγάλων επενδύσεων, με έμφαση στην παραγωγικότητα, τις δεξιότητες και τον κίνδυνο για τη φήμη της χώρας.
- Ενίσχυση του σχεδιασμού και της εφαρμογής πολιτικών για την ενέργεια, το νερό και τα απόβλητα.
- Επιτάχυνση των περιβαλλοντικών υποδομών και βελτίωση των δημόσιων μεταφορών.
- Τουρισμός: Στροφή σε υψηλότερη προστιθέμενη αξία, όπως ο ιατρικός τουρισμός (αποκατάστασης) και επιμήκυνση περιόδου.
- Προώθηση αποταμιευτικής κουλτούρας, χρηματοοικονομικής παιδείας και ενίσχυση εγχώριας χρηματαγοράς.
Συν τοις άλλοις, μια από τις βασικότερες ανάγκες που τονίζει το ΣΟΑΚ, είναι η επικαιροποίηση και συστηματική παρακολούθηση του Οράματος 2035. ,
«Η πρόκληση που τίθεται πλέον είναι η υλοποίηση»
Ο Πρόεδρος του ΣΟΑΚ, Δημήτρης Γεωργιάδης, τόνισε ότι η βασική πρόκληση που τίθεται πλέον είναι η αποτελεσματική υλοποίηση των όσων καταγράφει η έκθεση.
«Η παρουσίαση αποτελεί την αφετηρία μιας συλλογικής προσπάθειας, της οποίας η επιτυχία θα κριθεί από την ικανότητά μας να μετατρέψουμε τα μηνύματα και τα συμπεράσματα σε απτές δράσεις και ουσιαστικά αποτελέσματα προς όφελος της κοινωνίας», κατέληξε, ο Δημήτρης Γεωργιάδης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
