Οι προβλεπόμενες δημογραφικές μεταβολές στην Ευρώπη παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές, με τον πληθυσμό της ΕΕ να αναμένεται να μειωθεί κατά 53 εκατομμύρια έως το 2100

Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια από τις πιο βαθιές δημογραφικές μεταβολές της σύγχρονης ιστορίας της.

Οι προβλέψεις δείχνουν ότι ο πληθυσμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα μειωθεί σημαντικά μέχρι το τέλος του αιώνα, ενώ ταυτόχρονα η γήρανση του πληθυσμού θα αλλάξει ριζικά την κοινωνική και οικονομική της δομή.

Η εικόνα που διαμορφώνεται δεν είναι ομοιόμορφη σύμφωνα με το euronews, καθώς κάποιες χώρες θα χάσουν μεγάλο μέρος του πληθυσμού τους, ενώ άλλες θα καταφέρουν να αυξηθούν.

Η συνολική εικόνα για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις της Eurostat, ο πληθυσμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται να μειωθεί κατά περίπου 11,7% μεταξύ 2025 και 2100. Αυτό σημαίνει ότι από τα 452 εκατομμύρια κατοίκους σήμερα, η ΕΕ θα φτάσει περίπου τα 399 εκατομμύρια στο τέλος του αιώνα.

Η μείωση αυτή μεταφράζεται σε απώλεια περίπου 53 εκατομμυρίων ανθρώπων.

Η τάση αυτή συνδέεται άμεσα με τη χαμηλή γονιμότητα που παρατηρείται σχεδόν σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και με τη σταδιακή γήρανση του πληθυσμού.

Ένα ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο είναι ότι μέχρι το 2100 περίπου ένας στους τρεις Ευρωπαίους θα είναι άνω των 65 ετών, γεγονός που θα επιβαρύνει σημαντικά τα συστήματα υγείας, συντάξεων και εργασίας.

Μεγάλες διαφορές μεταξύ των χωρών

Παρότι η γενική τάση είναι πτωτική, η Ευρώπη δεν κινείται ομοιόμορφα.

Υπάρχουν χώρες που θα δουν τον πληθυσμό τους να αυξάνεται, ενώ άλλες θα βιώσουν δραματική μείωση. Συνολικά, από τις 30 ευρωπαϊκές χώρες που εξετάζονται, οι 18 αναμένεται να χάσουν πληθυσμό και οι 12 να κερδίσουν.

Οι μεγαλύτερες μειώσεις προβλέπονται σε χώρες της Ανατολικής και Νότιας Ευρώπης. Η Λετονία αναμένεται να χάσει σχεδόν το ένα τρίτο του πληθυσμού της, όπως και η Λιθουανία.

Παρόμοια εικόνα εμφανίζεται και στην Πολωνία, ενώ η Ελλάδα βρίσκεται επίσης μεταξύ των χωρών με μείωση άνω του 30%.

Σε πολλές άλλες χώρες της περιοχής, όπως η Βουλγαρία, η Κροατία, η Ρουμανία, η Ουγγαρία και η Ιταλία, η μείωση κυμαίνεται από 20% έως 28%, κάτι που σημαίνει απώλεια περίπου ενός στους τέσσερις κατοίκους.

Χώρες με ανάπτυξη πληθυσμού

Αντίθετα, ορισμένες χώρες αναμένεται να γνωρίσουν αύξηση πληθυσμού.

Το Λουξεμβούργο ξεχωρίζει με εντυπωσιακή αύξηση άνω του 36%, ενώ η Ισλανδία και η Μάλτα επίσης καταγράφουν ισχυρή άνοδο.

Η Ελβετία, η Ιρλανδία, η Νορβηγία και η Σουηδία εμφανίζουν επίσης θετική πορεία, αν και πιο ήπια. Σε αυτές τις χώρες, η μετανάστευση παίζει καθοριστικό ρόλο, καθώς αντισταθμίζει τη χαμηλή γονιμότητα και διατηρεί τον πληθυσμό σε ανοδική πορεία.

Ο καθοριστικός ρόλος της μετανάστευσης

Οι ειδικοί συμφωνούν ότι ο βασικότερος παράγοντας που εξηγεί τις διαφορές μεταξύ των χωρών είναι η μετανάστευση.

Οι χώρες που καταφέρνουν να προσελκύουν σταθερά μετανάστες έχουν καλύτερες δημογραφικές προοπτικές, ακόμη και αν η γονιμότητα παραμένει χαμηλή.

Αντίθετα, χώρες με αρνητικό ισοζύγιο μετανάστευσης και χαμηλή γονιμότητα αντιμετωπίζουν ταχύτερη συρρίκνωση. Η ηλικιακή δομή παίζει επίσης σημαντικό ρόλο, καθώς οι χώρες με γηρασμένο πληθυσμό έχουν λιγότερους ανθρώπους σε αναπαραγωγική ηλικία, γεγονός που ενισχύει τον φαύλο κύκλο της μείωσης.

Γονιμότητα και θνησιμότητα: δευτερεύοντες παράγοντες

Παρότι η γονιμότητα βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα σε όλη την Ευρώπη, οι διαφορές μεταξύ χωρών δεν είναι αρκετές για να εξηγήσουν από μόνες τους τις μεγάλες αποκλίσεις. Το ίδιο ισχύει και για τη θνησιμότητα, η οποία παρουσιάζει σχετικά μικρές διαφορές.

Το βασικό συμπέρασμα των δημογράφων είναι ότι χωρίς μετανάστευση, ο πληθυσμός της Ευρώπης δεν μπορεί να διατηρηθεί στα σημερινά επίπεδα.

Η φυσική μεταβολή του πληθυσμού, δηλαδή οι γεννήσεις μείον τους θανάτους, είναι ήδη αρνητική σε πολλές χώρες και θα γίνει ακόμη πιο έντονη στο μέλλον.

Οι μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πορεία των μεγάλων οικονομιών της Ευρώπης.

Η Ισπανία είναι η μόνη από τις τέσσερις μεγαλύτερες χώρες της ΕΕ που αναμένεται να αυξήσει τον πληθυσμό της, έστω και οριακά.

Αυτό οφείλεται κυρίως στη σημαντική μετανάστευση των τελευταίων δεκαετιών.

Η Γαλλία αναμένεται να παραμείνει σχεδόν σταθερή, χάρη σε σχετικά υψηλότερη γονιμότητα και μέτρια μετανάστευση.

Αντίθετα, η Γερμανία και ιδιαίτερα η Ιταλία προβλέπεται να χάσουν σημαντικό μέρος του πληθυσμού τους, με την Ιταλία να καταγράφει μία από τις μεγαλύτερες μειώσεις στην Ευρώπη.

Παράλληλα, οι δημογραφικές εξελίξεις θα αλλάξουν και την ιεραρχία των χωρών. Η Ισπανία αναμένεται να ξεπεράσει την Ιταλία και να γίνει η τρίτη πολυπληθέστερη χώρα στην Ευρώπη. Παράλληλα, χώρες όπως η Ελβετία και η Ιρλανδία θα ανέβουν σημαντικά στην κατάταξη, ενώ η Ελλάδα και η Πορτογαλία θα υποχωρήσουν.

Η γήρανση του πληθυσμού

Πέρα από τη μείωση του συνολικού πληθυσμού, ίσως η πιο σημαντική αλλαγή είναι η γήρανση.

Μέχρι το 2100, περίπου το ένα τρίτο των Ευρωπαίων θα είναι άνω των 65 ετών. Ο πληθυσμός άνω των 85 ετών θα υπερτριπλασιαστεί, ενώ η ομάδα των παραγωγικών ηλικιών θα μειωθεί σημαντικά.

Αυτό σημαίνει ότι λιγότεροι εργαζόμενοι θα στηρίζουν περισσότερους συνταξιούχους, δημιουργώντας μεγάλες προκλήσεις για τα ασφαλιστικά συστήματα και την οικονομική ανάπτυξη.

Το μέλλον της Ευρώπης

Η Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα δημογραφική εποχή, όπου η μείωση του πληθυσμού και η γήρανση θα αποτελέσουν κεντρικά χαρακτηριστικά.

Οι διαφορές μεταξύ των χωρών θα είναι μεγάλες, με τη μετανάστευση να λειτουργεί ως βασικός ρυθμιστής των εξελίξεων.

Οι επόμενες δεκαετίες θα καθορίσουν ποιες χώρες θα καταφέρουν να προσαρμοστούν και ποιες θα αντιμετωπίσουν βαθιά δημογραφική κρίση.

Πηγή: in.gr