Εφόσον αλλάξει η πολιτική της Fed και προχωρήσει σε μείωση επιτοκίων, θα ασκηθεί πίεση στην ΕΚΤ να μειώσει δραστικά τα επιτόκιά της, κάτι που θα οδηγήσει σε χρηματοπιστωτική αστάθεια

Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο αρχίζει να έχει αντίκτυπο στον κόσμο γενικότερα και στην Ευρώπη ειδικότερα. Τον Νοέμβριο, ο αναλυτής Σβεν Λάρσον προέβλεψε ότι μια αλλαγή στους δασμούς και στις εμπορικές συνθήκες θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρές προκλήσεις. Η νέα εμπορική συμφωνία που υπογράφηκε μεταξύ Ουάσιγκτον και Βρυξελλών απέδειξε ότι είχε δίκιο σε αυτό το σημείο.

Ο Πρόεδρος Τραμπ θέλει να αντικαταστήσει τον Τζέρομ Πάουελ με κάποιον που είναι πρόθυμος να μειώσει επιθετικά τα επιτόκια στις ΗΠΑ. Σε μια παραληρηματική σύγκριση, ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι αν η Ελβετία μπορεί να έχει επιτόκια της τάξης του 1-2%, το ίδιο μπορεί και η Αμερική.

Αν καταφέρει να πιέσει το επιτόκιο της Fed σε αυτό το εύρος, αυτό θα έχει δραστικές συνέπειες όχι μόνο για την αμερικανική οικονομία, αλλά και για την Ευρώπη. Μέχρι στιγμής, ο Τραμπ δεν έχει κερδίσει τη μάχη εναντίον του Πάουελ, αλλά συγκεντρώνοντας όλο και περισσότερους συμμάχους ο Τραμπ ενδέχεται να κερδίσει την αναμέτρηση πολύ πριν από τον Μάιο του επόμενου έτους, όταν λήξει η θητεία του Πάουελ.

Υπάρχουν επίσης φήμες ότι μέλη της FOMC, που χαράζει την πολιτική της, αρχίζουν να ζητούν επιθετική επιδίωξη χαμηλών επιτοκίων. Αυτό σημαίνει ότι έχουν λόγους να πιστεύουν ότι ο Πάουελ θα αποχωρήσει πρόωρα.

Αν αυτό συμβεί, υπάρχει σημαντικός κίνδυνος η Fed να ξεκινήσει μια σειρά από γρήγορες και σημαντικές μειώσεις των επιτοκίων. Με το επιτόκιο να βρίσκεται σήμερα στο 4,33%, η νέα ηγεσία της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας θα πρέπει να προχωρήσει σε σημαντικές μειώσεις για να φέρει το επιτόκιο στα επίπεδα που ονειρεύεται ο Τραμπ.

Τέτοιες μεγάλες μειώσεις των επιτοκίων στην Αμερική θα επηρεάσουν αναμφίβολα την Ευρώπη αρνητικά. Η πιο προβληματική συνέπεια θα είναι τα αρνητικά επιτόκια στην Ευρωζώνη — και πιθανώς και σε άλλα μέρη της ΕΕ.

Για να εξηγήσει πώς μπορεί να συμβεί αυτό, ο αναλυτής παρουσίασε δύο στοιχεία που συγκρίνουν τα επιτόκια της Fed και της ΕΚΤ. Στον πρώτο πίνακα φαίνονται τα δύο επιτόκια όπως έχουν διαμορφωθεί κατά τα τελευταία 25 χρόνια.

Στη συνέχεια, ακολουθεί μια απλή αφαίρεση των δύο. Αυτό μας δίνει ένα είδος «καθαρού επιτοκίου» που απεικονίζει ένα ενδιαφέρον φαινόμενο, δηλαδή ότι οι ΗΠΑ έχουν, ως επί το πλείστον, υψηλότερα επιτόκια από την Ευρωζώνη:

Εκτός από το γεγονός ότι τα επιτόκια στις ΗΠΑ είναι συνήθως υψηλότερα από τα επιτόκια της Ευρωζώνης, το διάγραμμα 1 υποδεικνύει επίσης ότι τα κύρια επιτόκια και των δύο οικονομιών έχουν την τάση να μεταβάλλονται με συντονισμένο τρόπο. Αυτό δεν είναι κάτι το τυχαίο, αφού η ΕΚΤ είναι η σημαντικότερη κεντρική τράπεζα εκτός της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ. Μαζί, αντιπροσωπεύουν τη νομισματική πολιτική των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου και την προσφορά νομίσματος για καθεμία από αυτές τις δύο οικονομίες. 

Με το χρηματοοικονομικό κεφάλαιο να μετακινείται σε χρόνο μηδέν μεταξύ των ηπείρων, είναι απαραίτητο οι υπεύθυνοι για τη χάραξη της νομισματικής πολιτικής να λαμβάνουν συντονισμένες αποφάσεις. Εάν δε συντονιστούν, οι επενδυτές θα εκμεταλλευτούν αμέσως τις ευκαιρίες κερδοσκοπίας στις αγορές συναλλάγματος και χρηματοπιστωτικών μέσων που θα αφήσουν ανοιχτές οι κεντρικές τράπεζες.

Ακριβώς για λόγους συντονισμού της πολιτικής, αλλά και επειδή η Ευρώπη τείνει να έχει χαμηλότερα επιτόκια από την Αμερική, είναι απολύτως απαραίτητο οι ευρωπαίοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής να προετοιμαστούν για τις επιπτώσεις μιας αλλαγής εξουσίας στην ηγεσία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ. Δεδομένου ότι η ΕΚΤ διατηρεί επί του παρόντος το επιτόκιο καταθέσεων στο 2%, οι επιπτώσεις των επιθετικών μειώσεων των επιτοκίων στην Αμερική θα είναι σκληρές και, στη χειρότερη περίπτωση, θα οδηγήσουν σε αποσταθεροποίηση του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Φαίνεται ότι η ΕΚΤ ήδη προετοιμάζεται για μια μάχη με τη Fed σχετικά με τη «χαμηλή πορεία των επιτοκίων». Μετά τη μείωση του βασικού επιτοκίου της από 4% σε 2% κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους, η ΕΚΤ πιστεύει ότι έχει κάνει αρκετά. Η απόφαση της περασμένης εβδομάδας είχε ως δευτερεύοντα στόχο να στείλει ένα μήνυμα στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού: διατηρώντας τα επιτόκιά της αμετάβλητα, η ΕΚΤ δήλωσε ότι θα παραμείνει σταθερή αν η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ επιδιώξει επιτόκια ίσα ή ακόμη και χαμηλότερα από αυτά της ΕΚΤ.

Εάν υποχωρήσουν και ακολουθήσουν τη Fed προς τα κάτω, θα πρέπει να προχωρήσουν σε οδυνηρές μειώσεις. Όπως δείχνει το διάγραμμα 2, το επιτόκιο των ομοσπονδιακών κεφαλαίων πρέπει να είναι 1,5-2 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από το επιτόκιο της διευκόλυνσης καταθέσεων. Η απλή αριθμητική οδηγεί επομένως σε ένα ανησυχητικό συμπέρασμα: η ΕΚΤ θα πρέπει να μειώσει το συγκεκριμένο επιτόκιο στο 0%, και πιθανώς στο -1%, για να διατηρήσει το περιθώριό της έναντι του επιτοκίου των ομοσπονδιακών κεφαλαίων.

Τα αρνητικά επιτόκια δεν είναι ποτέ καλά για καμία οικονομία. Από το 2014 έως το 2022, η ΕΚΤ διατήρησε τη διευκόλυνση καταθέσεων κάτω από το μηδέν, με χαμηλότερο επίπεδο το -0,5%. Με άλλα λόγια, αν πιεστεί από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, η ΕΚΤ ενδέχεται να αναγκαστεί να μειώσει τη διευκόλυνση καταθέσεων στο χαμηλότερο επίπεδο που έχει φτάσει ποτέ.

Υπάρχουν δύο βασικοί λόγοι για τους οποίους τα αρνητικά επιτόκια δεν είναι κάτι καλό. Ο πρώτος έχει να κάνει με τον οικονομικό προγραμματισμό των νοικοκυριών: όταν κάποιος πληρώνεται από την τράπεζα για να πάρει ένα δάνειο, αντί να πληρώνει την τράπεζα για το δάνειο, τότε αναπόφευκτα θα χρεωθεί περισσότερο από ό,τι θα χρεωνόταν διαφορετικά. Όποτε η οικονομία επιστρέψει σε θετικά επιτόκια, αυτή η έκθεση σε χρέη μπορεί εύκολα να προκαλέσει σημαντική πίεση στο τραπεζικό σύστημα.

Το δεύτερο πρόβλημα με τα αρνητικά επιτόκια είναι ότι οι επενδυτές θα προτιμήσουν να επενδύσουν τα χρήματά τους στις χρηματοπιστωτικές αγορές αντί σε παραγωγικές, μακροπρόθεσμες επενδύσεις. Ο λόγος είναι απλός: λόγω των αρνητικών επιτοκίων, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα αποθαρρύνονται από το να καταθέτουν πλεονάζοντα αποθεματικά στην κεντρική τράπεζα. Αντ’ αυτού, αυξάνουν τη χορήγηση δανείων σε ιδιώτες. Σε κάποιο σημείο, αυτή η αυξανόμενη προσφορά χρήματος υπερβαίνει την ανάγκη για όλες τις κερδοφόρες, παραγωγικές επενδύσεις στην οικονομία.

Εν κατακλείδι, όπως τονίζει ο αναλυτής του EC, μόλις ο Πρόεδρος Τραμπ αντικαταστήσει τον Τζέρομ Πάουελ ως πρόεδρο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, θα αυξηθεί ο κίνδυνος πως η Fed, στην επιθετική της προσπάθεια να διατηρήσει τα επιτόκια σε πολύ χαμηλά επίπεδα, θα αναγκάσει παράλληλα την ΕΚΤ να μειώσει δραστικά τα επιτόκιά της. Αυτό, με τη σειρά του, μπορεί να θέσει σε κίνηση μια διαδικασία στην ευρωπαϊκή οικονομία που θα οδηγήσει σε χρηματοπιστωτική αστάθεια.

Πηγή: newmoney.gr

• Διαβάστε επίσης: Ξεκινούν οι πληρωμές σε κουρεμένους – Διαβεβαιώσεις ΠτΔ προς ΣΥΚΑΛΑ