Οι αγορές ανησυχούν υπερβολικά πολύ για τις υφέσεις που προκαλούνται από τους καταναλωτές. Τι αναφέρει ο Ajay Rajadhyaksha στους Financial Times.

Εδώ και μήνες, οι αγορές περίμεναν με αγωνία να απαντηθεί το ερώτημα — πώς τα πάνε οι καταναλωτές στη Δύση; Σε τελική ανάλυση, η κατανάλωση αντιπροσωπεύει πάνω από τα δύο τρίτα της δραστηριότητας σε πολλές χώρες και οι καταναλωτές αντιμετώπισαν δυσκολίες πρόσφατα.

Η απάντηση φαίνεται αρκετά ξεκάθαρη.

Οι τιμές των τροφίμων και του φυσικού αερίου εκτοξεύτηκαν μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Ο πληθωρισμός της ενέργειας είναι ανεξέλεγκτος στην Ευρώπη. Το γερμανικό ενεργειακό κόστος αυξήθηκε 35% από έτος σε έτος τον περασμένο μήνα. Η μια χώρα μετά την άλλη μειώνει τις εξαγωγές σιτηρών καθώς οι τιμές εκτοξεύονται και η επισιτιστική ασφάλεια γίνεται υπαρξιακή απειλή για τα καθεστώτα. (Μόλις την περασμένη εβδομάδα η Ινδία απαγόρευσε όλες τις εξαγωγές σιταριού).

Αυτό αποτελεί μια μεγάλη γροθιά στο πρόσωπο για πολλά νοικοκυριά. Παρ’ όλες τις συζητήσεις για έλλειψη εργατικού δυναμικού, οι μισθοί δεν συμβαδίζουν με τον πληθωρισμό. Οι αυξήσεις στους μισθούς στις ΗΠΑ κυμαίνονται στο 5-5,5% ενώ ο πληθωρισμός είναι επί του παρόντος 8,3%. Η Ευρώπη είναι ακόμα πιο πίσω. Ο πληθωρισμός στην Ισπανία βρίσκεται στο 10%, ενώ οι αυξήσεις στους μισθούς είναι κάτω από 2,5%.

Και τα πράγματα θα μπορούσαν να γίνουν ακόμα χειρότερα. Το ρωσικό φυσικό αέριο εξακολουθεί να ρέει στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης. Αλλά αυτό μπορεί να αλλάξει. Εάν επηρεαστεί η αγροτική περίοδος  στην Ουκρανία και τη Ρωσία, ο κόσμος θα δυσκολευτεί να τραφεί τους επόμενους μήνες.

Οπότε, ναι, δεν υπάρχει ακόμη ένα κοπάδι ακρίδων στον ορίζοντα, αλλά οτιδήποτε άλλο μπορεί να πάει στραβά έχει πάει.

Δεν είναι περίεργο που οι δυτικοί καταναλωτές έχουν ζοφερή διάθεση. Έρευνες μετά από έρευνες δείχνουν ότι η εμπιστοσύνη τους βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δεκαετιών. Το καταναλωτικό κλίμα στις ΗΠΑ έχει επιδεινωθεί στα χαμηλότερα επίπεδα από τα μέσα του 2011. Η εμπιστοσύνη των καταναλωτών της Γερμανίας είναι πλέον κάτω από τον Μάιο του 2020, όταν το έθνος αντιμετώπιζε ένα παρατεταμένο lockdown για τον Covid. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η εμπιστοσύνη των καταναλωτών βρίσκεται πλέον στα χαμηλότερα επίπεδα από ποτέ, από τότε που ξεκίνησαν να κρατούνται αρχεία, το 1974.

Με μια τέτοια καταστροφή και κατήφεια που συνθλίβει την ψυχή, φαινόταν ότι ήταν μόνο θέμα χρόνου να σβήσουν τα φώτα οι δυτικοί καταναλωτές, να τραβήξουν τα καλύμματά τους πάνω από τα κεφάλια τους και να σταματήσουν να ξοδεύουν. Η ώρα αυτή φαίνεται τώρα να έχει φτάσει.

Αρκετοί μεγάλοι λιανοπωλητές στις ΗΠΑ ανέφεραν οικονομικά αποτελέσματα πρώτου τριμήνου την περασμένη εβδομάδα και δεν ήταν καλά. Η Walmart και η Target μείωσαν την καθοδήγηση για τα κέρδη και έκαναν λόγο για ασθενέστερη καταναλωτική ζήτηση, ειδικά για είδη υψηλότερου περιθωρίου κέρδους. Σίγουρα, υπήρξαν και κάποια λάθη στη διαχείριση, αλλά οι επενδυτές δεν έμειναν για δεύτερη ματιά: έφυγαν σωρηδόν.

Η Walmart και η Target είχαν και οι δύο τις χειρότερες μέρες συναλλαγών τους από τη Μαύρη Παρασκευή του 1987. Πρόκειται για κινήσεις μετοχών που θα έβλεπε κανείς συνήθως σε κρυπτονομίσματα, όχι σε μεγάλες εταιρείες βασικών προϊόντων.

Πιο χαρακτηριστικό είναι ότι η ζημιά εκτείνεται πέρα από αυτές τις εταιρείες. Ο S&P 500 υποχώρησε πάνω από 4 τοις εκατό και ο Nasdaq σχεδόν 5 τοις εκατό, οι χειρότερες ημέρες συναλλαγών τους αντίστοιχα για το 2022. Στο μυαλό της αγοράς τα αποτελέσματα φάνηκαν να επιβεβαιώνουν τελικά αυτό που οι επενδυτές φοβόντουσαν από την αρχή του έτους: ο καταναλωτής είναι επιτέλους σε μπελάδες και μπορεί να πλησιάζει μια ύφεση.

Ας μην προτρέχουμε όμως. Είναι μια θεωρία, όμως, τα συγκεντρωτικά δεδομένα απλώς δεν το επιβεβαιώνουν.

Στις αρχές της περασμένης εβδομάδας, ακριβώς όπως ανέφεραν οι Walmart και Target, οι λιανικές πωλήσεις στις ΗΠΑ σημείωσαν έκπληξη ανοδική, συμπεριλαμβανομένων ισχυρών αναθεωρήσεων για τον Μάρτιο. Οι λιανικές πωλήσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο τον Απρίλιο αυξήθηκαν κατά 1,4% τον Απρίλιο, παρόλο που η καταναλωτική εμπιστοσύνη έπεσε. Και οι έρευνες των ευρωπαϊκών υπευθύνων αγορών (ΡΜΙ) ήταν εκπληκτικά ισχυρές τον Απρίλιο. Οι καταναλωτές συνεχίζουν να μας λένε ότι αισθάνονται απαίσια και έχουν καλό λόγο να το κάνουν, αλλά το σημαντικό είναι ότι εξακολουθούν να ξοδεύουν.

Τι συμβαίνει όμως; Γιατί η κατανάλωση αντέχει παρά τους τόσους αντίθετους ανέμους; Γιατί υπάρχουν και ούριοι άνεμοι.

Πρώτον, τα ποσοστά ανεργίας είναι στα χαμηλά ή σχεδόν ιστορικά χαμηλά τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη. Ναι, η αύξηση των πραγματικών μισθών είναι αρνητική προς το παρόν, αλλά σχεδόν όλοι εργάζονται – αυτό είναι ένα τεράστιο θετικό.

Δεύτερον, τα νοικοκυριά στη Δύση έχουν πλεονάζοντα μετρητά — χρήματα που δεν ξόδεψαν σε υπηρεσίες κατά τη διάρκεια των ετών που επλήγησαν από τον Covid του 2020 και του 2021. Οι αριθμοί είναι μεγάλοι. Τα νοικοκυριά των ΗΠΑ, για παράδειγμα, έχουν αποταμιεύσεις πολλών τρισεκατομμυρίων δολαρίων πάνω και πέρα από αυτό που θα είχαν αν δεν είχε εμφανιστεί ποτέ ο Covid. Και φαίνονται πρόθυμα να χρησιμοποιήσουν αυτές τις εξοικονομήσεις για την κατανάλωση καυσίμου, ακόμη και όταν τα πραγματικά εισοδήματα πλήττονται.

Τρίτον είναι η μεταβαλλόμενη φύση της κατανάλωσης. Καθώς βγαίνουμε από την πανδημία, η δραστηριότητα των υπηρεσιών αυξάνεται. Τρώμε περισσότερο έξω, κάνουμε εκείνες τις διακοπές που δεν κάναμε ποτέ το 2020 και το 2021 και τα επαγγελματικά ταξίδια ξαναρχίζουν. Προς θλίψη μου, αναλυτές αποστέλλονται ξανά σε όλο τον κόσμο (Γράφω αυτό το κομμάτι σε ένα ταξίδι εργασίας στην Ασία). Υπάρχει μια τουριστική έκρηξη στις ΗΠΑ και την Ευρώπη αυτή τη στιγμή.

Θα ξοδέψουμε λιγότερα δολάρια σε αγαθά φέτος, ειδικά δεδομένης της μεγάλης κατανάλωσης που κάναμε οι περισσότεροι από εμάς το 2021. Αυτό είναι πιθανό να βλάψει δυσανάλογα τις εταιρείες που παράγουν ή πωλούν αυτά τα αγαθά, που είναι κυρίως οι μεγάλες εταιρείες που βλέπουμε στη λίστα στο χρηματιστήριο.

Αλλά αυτό δεν είναι ενδεικτικό ότι ο μέσος καταναλωτής κάνει πίσω. Αντίθετα, ξοδεύουμε περισσότερα, αλλά σε μέρη όπως το τοπικό εστιατόριο, το κομμωτήριο της γειτονιάς και σε αυτό το οικογενειακό ταξίδι.

Αυτό δεν είναι επιχείρημα για αχαλίνωτη αισιοδοξία. Ένα μέρος όπου η κατανάλωση δέχεται τεράστιο πλήγμα είναι η Κίνα, καθώς η προσπάθεια μηδενικού Covid επηρεάζει τη δραστηριότητα. Οι χρηματοπιστωτικές αγορές παντού πλήττονται και οι κεντρικές τράπεζες είναι ασυγκίνητες – κάτι που δεν είναι συνταγή για να τονώσει τη διάθεση των καταναλωτών.

Ωστόσο, μια ύφεση με γνώμονα τους καταναλωτές το 2022 παραμένει πολύ απίθανη, τουλάχιστον στις ΗΠΑ, ότι κι εάν έδειχναν οι μετοχές την περασμένη εβδομάδα. Προς το παρόν, οι επενδυτές θα πρέπει απλώς να επικεντρωθούν στις πράξεις και όχι στα λόγια των καταναλωτών της Δύσης.

• Διαβάστε επίσης: Το κυπριακό αναπτυξιακό μοντέλο καθιστά ευάλωτη την οικονομία

Πηγή: Financial Times, Οικονομικός Ταχυδρόμος