Κατρακυλά με ρυθμούς ανάπτυξης η τουρκική λίρα.

Οι επενδυτές θεωρούν πως πολλά από τα προβλήματα της Τουρκίας είναι εσωτερικά, καθώς ο πρόεδρος της χώρας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, που θέλει τη μείωση των επιτοκίων, έχει υπερβολική επιρροή στη νομισματική πολιτική.

Του Σωκράτη Ιωακείμ

«Στην πραγματικότητα, ο Τούρκος Πρόεδρος Ερντογάν έχει την πολιτική νομιμοποίηση στο εξωτερικό για την περιπετειώδη εξωτερική πολιτική που ακολουθεί. Ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι η εξωτερική του πολιτική είναι βιώσιμη ή ότι θα επιτύχει απαραίτητα τους στόχους της»

H τουρκική λίρα υποχώρησε αυτήν την εβδομάδα σε νέα χαμηλά επίπεδα-ρεκόρ έναντι του δολαρίου και του ευρώ, καθώς εντάθηκαν οι ανησυχίες των επενδυτών σχετικά τόσο με τις προοπτικές της νομισματικής πολιτικής και του πληθωρισμού όσο και με την πολιτική ένταση στη Ρωσία και τη Συρία.

Συγκεκριμένα, το τουρκικό νόμισμα υποχώρησε στο ιστορικά χαμηλό επίπεδο των 4,1550 λιρών ανά δολάριο, καταγράφοντας υποτίμηση 8,5% φέτος, και στο χαμηλό ρεκόρ των 5,1435 λιρών ανά ευρώ. Οι επενδυτές θεωρούν πως πολλά από τα προβλήματα της Τουρκίας είναι εσωτερικά, καθώς ο Πρόεδρος της χώρας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, που θέλει τη μείωση των επιτοκίων, έχει υπερβολική επιρροή στη νομισματική πολιτική.

Αύξηση στο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών

Με βάση τα στοιχεία που δημοσιοποίησε η χώρα και αφορούν στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, καταγράφηκε έλλειμμα ύψους 4,152 δισ. δολαρίων τον Φεβρουάριο έναντι 7,039 δισ. δολαρίων τον Ιανουάριο. Ωστόσο, το έλλειμμα ήταν πολύ υψηλότερο από αυτό που είχε καταγραφεί τον Φεβρουάριο του περασμένου έτους (2,556 δισ. δολάρια) και ένας αναλυτής δήλωσε ότι αυτό επιβεβαίωσε την αδυναμία της Τουρκίας στο μέτωπο του ισοζυγίου πληρωμών.

«Αυτό υπογραμμίζει τις δυσκολίες για τη CBRT (την τουρκική κεντρική τράπεζα) στη διαχείριση της λίρας, όταν ο Ερντογάν έχει δέσει και τα δύο της χέρια πίσω από την πλάτη, περιορίζοντας τη δυνατότητά της να αυξάνει τα επιτόκιά της», δήλωσε ο Τίμοθι Ας, υπεύθυνος για τη στρατηγική της Bluebay Asset Management. Την ίδια ώρα το κόστος ασφάλισης τουρκικού χρέους αυξήθηκε σε υψηλό επίπεδο 4,5 μηνών, ενώ οι τιμές των ομολόγων με νόμισμα αναφοράς το δολάριο υποχώρησαν γενικά. Να σημειωθεί ότι η επόμενη συνεδρίαση της τουρκικής κεντρικής τράπεζας για τη νομισματική πολιτική θα είναι στις 25 Απριλίου.

Μούδουρος: «Βλέπουν εξωτερική επίθεση»

Η «Σ» συνομίλησε για το θέμα με το τουρκολόγο Νίκο Μούδουρο και τον διεθνολόγο Ζήνωνα Τζιάρα, ζητώντας τους να σχολιάσουν τα υφιστάμενα δεδομένα. Σύμφωνα με τον κ. Μούδουρο, η υποτίμηση της τουρκικής λίρας γίνεται αντιληπτή από την κυβέρνηση της Τουρκίας ως εξωτερική επίθεση κυρίως από τη Δύση και από μεγάλους χρηματοπιστωτικούς κύκλους και συμφέροντα. «Είναι, στην ουσία, το ιδεολογικό στοιχείο μιας προεκλογικής εκστρατείας που άρχισε σε οικονομικά ζητήματα για τις εκλογές που θα γίνουν το 2019», είπε.

Προχωρώντας ένα βήμα παραπέρα, ο κ. Μούδουρος ανέφερε πως είναι προφανές ότι η κυβέρνηση της Τουρκίας δεν θέλει να αλλάξει τη στρατηγική της. «Το 2017 ο ρυθμός ανάπτυξης της χώρας ήταν 7,4%, ενώ φέτος αναμένουν ανάπτυξη 5-6%. Μάλιστα το τρίτο τρίμηνο του 2017 είχε καταγραφεί ανάπτυξη 11,3%. Σίγουρα αυτή η ανάπτυξη δεν αντικατοπτρίζεται στην αύξηση απασχόλησης και στις νέες θέσεις εργασίας. Είναι απλώς η στρατηγική που ακολουθεί ο κ. Ερντογάν για αναπαραγωγή της ιδέας για νέα μεγάλη Τουρκία», σημείωσε.

Μεγάλο πρόβλημα στα κατεχόμενα

Ο κ. Μούδουρος εξήγησε, παράλληλα, ότι το ζήτημα της υποτίμησης της τουρκικής λίρας έρχεται να δέσει με τη συνταγή που ακολουθεί ο Ταγίπ Ερντογάν από το 2014. «Η οικονομική συνταγή που ακολούθησε, στηρίχθηκε σε μια λογική της αύξησης της κατανάλωσης, στις μεγάλες κρατικές επενδύσεις σε υποδομές, στις φοροελαφρύνσεις σε εταιρείες και στις κρατικές εγγυήσεις σε επενδύσεις που έγιναν ύψους 63-64 δις δολαρίων», υπογράμμισε. Ο Νίκος Μούδουρος, σχολιάζοντας τη μείωση της αγοραστικής δύναμης των Τούρκων πολιτών, εξέφρασε την άποψη πως το πρόβλημα είναι ακόμη μεγαλύτερο στα κατεχόμενα, καθώς εκεί υπάρχει χρήση τεσσάρων νομισμάτων και συγκεκριμένα τουρκικής λίρας, ευρώ, δολαρίου και στερλίνας. «Κατά την άποψή μου η κατάσταση θα συνεχίσει να είναι περίπλοκη, κάτι το οποίο αποτυπώνεται και στην αύξηση στο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών», τόνισε.

Περιορισμός φιλοδοξιών Ερντογάν

Από την πλευρά του ο διεθνολόγος Ζήνωνας Τζιάρας ανέφερε στη «Σ» ότι η κατρακύλα τής τουρκικής λίρας συνεπάγεται την αποδυνάμωση της τουρκικής οικονομίας. «Αυτό με τη σειρά του μπορεί να έχει σημαντικό αντίκτυπο στην τουρκική εξωτερική πολιτική. Στην πραγματικότητα, ο Τούρκος Πρόεδρος Ερντογάν έχει την πολιτική νομιμοποίηση στο εξωτερικό για την περιπετειώδη εξωτερική πολιτική που ακολουθεί. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η εξωτερική του πολιτική είναι βιώσιμη ή ότι θα επιτύχει απαραίτητα τους στόχους της», είπε.

Ο κ. Τζιάρας πρόσθεσε ότι η αποδυνάμωση της τουρκική οικονομίας αποτελεί εν μέρει εμπόδιο στα σχέδια του Ερντογάν, καθώς κάθε στρατιωτική ή άλλη διπλωματική και οικονομική επιχείρηση στο εξωτερικό (βλ. δημιουργία βάσεων, χρηματοδότηση και επενδύσεις σε χώρες της Αφρικής, χρηματισμός οργανισμών και ατόμων για προώθηση των τουρκικών συμφερόντων, κ.ά.) έχει μεγάλο κόστος. «Από αυτήν την άποψη ο Ερντογάν θα αναγκαστεί να περιορίσει μερικώς τουλάχιστον τις φιλοδοξίες του στο εξωτερικό ή να εργαστεί προς τη βελτίωση της εσωτερικής οικονομίας.

Κάτι τέτοιο θα ήταν πιο εφικτό με το πέρας των επερχόμενων εκλογών του 2019, καθώς η περιπετειώδης και πολυέξοδη εξωτερική πολιτική εξυπηρετεί, αυτήν τη στιγμή, και τη συσπείρωση ψήφων. Πιο συγκεκριμένα, αναφορικά με τις επιχειρήσεις στη Συρία, πρέπει να αναφερθεί ότι ο Ερντογάν δεν έχει τόσο μεγάλο κόστος όσο φαίνεται, καθώς αυτές διεξάγονται κυρίως από τοπικούς αντιπροσώπους και όχι κατά βάση από τον τουρκικό στρατό. Όμως, εάν η Τουρκία αποφασίσει να επεκτείνει τις επιχειρήσεις της κατά των Κούρδων στην ανατολική Συρία, τότε θα αναγκαστεί να δεσμεύσει περισσότερα στρατεύματα και πόρους με αποτέλεσμα να επηρεάσει ακόμα περισσότερο τη φθίνουσα πορεία της τουρκικής οικονομίας», σημείωσε.

Εν κατακλείδι, ο κ. Τζιάρας εξέφρασε την άποψη ότι, παρά τη σοβαρότητα της οικονομικής κατάστασης, η Τουρκία δεν θα περιορίσει προς το παρόν τις εξωτερικές της φιλοδοξίες. «Μακροπρόθεσμα όμως θα πρέπει να επιλέξει μεταξύ της οικονομικής ανάκαμψης και της επιδείνωσης της εσωτερικής αστάθειας και ανασφάλειας», κατέληξε.