Η δημογραφική κρίση υπονομεύει την οικονομική ανάπτυξη

Oλοένα και πιο έντονες διαστάσεις λαμβάνει η δημογραφική κρίση στον ανεπτυγμένο κόσμο. Τα ποσοστά γεννήσεων στις πλούσιες οικονομίες του κόσμου έχουν μειωθεί περισσότερο από το μισό από το 1960 για να φτάσουν σε χαμηλό ρεκόρ, σύμφωνα με μελέτη που προτρέπει τις χώρες να προετοιμαστούν για ένα «μέλλον χαμηλότερης γονιμότητας», σύμφωνα με τους FT.

Ο μέσος αριθμός παιδιών ανά γυναίκα στις 38 πιο βιομηχανικές χώρες μειώθηκε από 3,3 το 1960 σε 1,5 το 2022, σύμφωνα με μελέτη του ΟΟΣΑ που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη.

Το ποσοστό γονιμότητας είναι τώρα πολύ χαμηλότερο από το «επίπεδο αντικατάστασης» των 2,1 παιδιών ανά γυναίκα – στο οποίο ο πληθυσμός μιας χώρας θεωρείται σταθερός χωρίς μετανάστευση – σε όλες τις χώρες μέλη της ομάδας εκτός από το Ισραήλ.

Παρακμή φέρνει η δημογραφική κρίση

«Αυτή η παρακμή θα αλλάξει το πρόσωπο των κοινωνιών, των κοινοτήτων και των οικογενειών και ενδεχομένως θα έχει μεγάλες επιπτώσεις στην οικονομική ανάπτυξη και ευημερία», προειδοποίησε η οργάνωση που εδρεύει στο Παρίσι.

Η παραπαίουσα αύξηση του πληθυσμού λειτουργεί ως τροχοπέδη για την οικονομική επέκταση. Σε ολόκληρη την ΕΕ, η αύξηση της συνολικής συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό σύντομα δεν θα είναι αρκετή για να αντισταθμίσει τη μείωση του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας, επιδεινώνοντας τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού, σύμφωνα με την έκθεση του ΔΝΤ και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημογραφική γήρανση του 2024.

Σε συνδυασμό με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής, οι γεννήσεις ασκούν επίσης πίεση στα δημόσια οικονομικά, καθώς αφήνουν λιγότερους ανθρώπους να συνεισφέρουν τα φορολογικά έσοδα που απαιτούνται για την κάλυψη του αυξανόμενου κόστους της γήρανσης του πληθυσμού. Η έλλειψη μαθητών οδηγεί επίσης σε αύξηση του κλεισίματος σχολείων σε όλη την Ευρώπη, την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα.

Ο Willem Adema, συν-συγγραφέας της έκθεσης και ανώτερος οικονομολόγος στο τμήμα κοινωνικής πολιτικής του ΟΟΣΑ, δήλωσε ότι οι χώρες μπορούν να υποστηρίξουν τα ποσοστά γονιμότητας εφαρμόζοντας πολιτικές που προωθούν την ισότητα των φύλων και μια πιο δίκαιη κατανομή της εργασίας και των γονεϊκών δραστηριοτήτων.

Η μελέτη διαπίστωσε θετική συσχέτιση μεταξύ των ποσοστών απασχόλησης των γυναικών και των υψηλότερων ποσοστών γονιμότητας, αλλά διαπίστωσε ότι το κόστος στέγασης ήταν ένα αυξανόμενο εμπόδιο για την απόκτηση παιδιών.

Αλλά ακόμη και οι φιλικές προς την οικογένεια πολιτικές είναι απίθανο να αυξήσουν τα ποσοστά γεννήσεων σε επίπεδα αντικατάστασης, δήλωσε ο Adema.

Ένα «μέλλον χαμηλής γονιμότητας» θα απαιτούσε εστίαση στις μεταναστευτικές πολιτικές, πρόσθεσε, καθώς και «μέτρα που μπορούν να βοηθήσουν τους ανθρώπους να παραμείνουν υγιείς και να εργαστούν περισσότερο, και βελτιώσεις της παραγωγικότητας γενικότερα».

Η Γαλλία και η Ιρλανδία έχουν τα υψηλότερα ποσοστά γονιμότητας στην Ευρώπη, με τις αγγλόφωνες και σκανδιναβικές χώρες να βρίσκονται συνήθως στην κορυφή της κλίμακας.

Η Ουγγαρία έχει αυξήσει το ποσοστό γονιμότητας στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ κατά την τελευταία δεκαετία, με τις δαπάνες για οικογενειακές παροχές να αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 3% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος, σύμφωνα με τα τελευταία εθνικά στοιχεία.

Τα χαμηλότερα ποσοστά γονιμότητας καταγράφηκαν στη νότια Ευρώπη και την Ιαπωνία με περίπου 1,2 παιδιά ανά γυναίκα, με τη Νότια Κορέα να έχει το χαμηλότερο ποσοστό γεννήσεων περίπου 0,7.

Ωστόσο, η πτώση των ποσοστών γεννήσεων σε χώρες με εκτεταμένες πολιτικές για τη στήριξη των οικογενειών, όπως η Φινλανδία, η Γαλλία και η Νορβηγία, «ήταν μια μεγάλη έκπληξη», δήλωσε ο Wolfgang Lutz, ιδρυτικός διευθυντής του Wittgenstein Centre for Demography and Global Human Capital στη Βιέννη.

Δεύτερη δημογραφική μετάβαση

Ο ΟΟΣΑ δήλωσε ότι η «δεύτερη δημογραφική μετάβαση», μια τάση που σηματοδοτεί τη μετατόπιση της στάσης προς μεγαλύτερη ατομική ελευθερία και εναλλακτικούς στόχους ζωής και ρυθμίσεις διαβίωσης, βοήθησε να εξηγηθεί η μείωση του σχηματισμού οικογένειας.

Η ατεκνία υπερδιπλασιάστηκε στην Ιταλία, την Ισπανία και την Ιαπωνία μεταξύ των γυναικών που γεννήθηκαν το 1975 σε σύγκριση με τις γυναίκες που γεννήθηκαν το 1955. Περίπου το 20-24% των γυναικών στην Αυστρία, τη Γερμανία, την Ιταλία και την Ισπανία είναι άτεκνες μεταξύ εκείνων που γεννήθηκαν το 1975, με το ποσοστό να αυξάνεται στο 28% στην Ιαπωνία.

Οι μητέρες σε ολόκληρο τον ΟΟΣΑ απέκτησαν κατά μέσο όρο το πρώτο τους παιδί σε ηλικία σχεδόν 30 ετών το 2020, από τη μέση ηλικία των 26,5 ετών το 2000. Ο αριθμός αυξάνεται σε πάνω από 30 στην Ιταλία, την Ισπανία και τη Νότια Κορέα.

Ο Adema δήλωσε ότι οι καθυστερήσεις στην απόκτηση παιδιών αύξησαν τον κίνδυνο να μην υπάρξει καθόλου τεκνοποίηση. «Υπάρχει αυξημένη επιθυμία να επιδιωχθούν στόχοι ζωής που δεν περιλαμβάνουν απαραίτητα παιδιά», πρόσθεσε.

Πηγή: ot.gr

Διαβάστε επίσης: Προς κοινό Ταμείο Ανάπτυξης και Άμυνας στην Ευρωπαϊκή Ένωση