Η νέα κυβέρνηση πρέπει να βρει έναν τρόπο να διατηρήσει την ανάπτυξη ενώ θα επανατοποθετήσει την οικονομία

Είναι στη φύση της προεκλογικής εκστρατείας ότι, όποια και αν είναι η αφετηρία τους, οι πολιτικοί θα είναι πιο λαϊκιστές, θα υπόσχονται μεγάλα πράγματα και θα είναι φειδωλοί με τις λεπτομέρειες της πολιτικής. Αυτές οι προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ δεν είναι διαφορετικές. Ωστόσο, όποιος ανακηρυχθεί νικητής έχει την ευκαιρία να εκπληρώσει τις υποσχέσεις του μόνο εάν διατυπώσει συγκεκριμένες λεπτομέρειες για να αντιμετωπίσει πέντε τομείς που επηρεάζουν τη μελλοντική ευημερία της οικονομίας.

Οι φετινοί υποψήφιοι για την προεδρία έκαναν πολλές φιλόδοξες δηλώσεις πολιτικής. Συμφώνησαν ακόμη και σε ορισμένα: δημιουργία θέσεων εργασίας, τερματισμός του πληθωρισμού, προστασία των εγχώριων εταιρειών, κατάργηση της φορολόγησης των φιλοδωρημάτων και βελτίωση της οικονομικής προσιτότητας των κατοικιών.

Ο Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε επίσης πρόσθετες φορολογικές περικοπές, φιλόδοξη απορρύθμιση, υψηλούς δασμούς, χαμηλότερες ομοσπονδιακές δαπάνες, επέκταση της παραγωγής ορυκτών καυσίμων και περιορισμό περιβαλλοντικών πρωτοβουλιών. Η Κάμαλα Χάρις έχει επικεντρωθεί στη μείωση του κόστους της υγειονομικής περίθαλψης και στη βελτίωση της πρόσβασης σε αυτήν, στην καταπολέμηση της εκτίναξης των εταιρικών τιμών, στην επέκταση των φορολογικών πιστώσεων και στη δημιουργία ενός ταμείου καινοτομίας.

Ωστόσο, τόσο η Χάρις όσο και ο Τραμπ στερούνται λεπτομερειών για να εκπληρώσουν τις υποσχέσεις τους. Δεν είναι κάτι που πρέπει να μείνει αδιάφορο, ακόμη και σε μια οικονομία που έχει ξεπεράσει τις άλλες προηγμένες χώρες. Χρειάζεται να ληφθούν μέτρα σε πέντε τομείς για να υπάρχουν καλές πιθανότητες υλοποίησης των υποσχέσεων.

Πρώτον, ο επερχόμενος πρόεδρος πρέπει να βρει έναν τρόπο να διατηρήσει την ανάπτυξη ενώ θα επανατοποθετήσει την οικονομία για να εκμεταλλευτεί τους μοχλούς της αυριανής ευημερίας. Αυτό περιλαμβάνει την άρση των φρένων στους υπάρχοντες οικονομικούς κινητήρες, όπως οι κατασκευές και οι υπηρεσίες, και η προώθηση μελλοντικών πηγών ανάπτυξης με την υποστήριξη της έξυπνης διάδοσης καινοτομιών στην τεχνητή νοημοσύνη, τις βιοεπιστήμες, την πράσινη ενέργεια, την άμυνα, την υγειονομική περίθαλψη και την επισιτιστική ασφάλεια. Τόσο ο νόμος για τη μείωση του πληθωρισμού όσο και ο νόμος για τα chips θα πρέπει να αξιολογηθούν και να δεχθούν βελτιώσεις ώστε να εκπληρώσουν τους στόχους τους. Αυτό πρέπει να συνοδεύεται από πιο δυναμικές ρυθμιστικές προσεγγίσεις για την προώθηση της καινοτομίας και την καλύτερη κατανόηση του κινδύνου της ισορροπίας μεταξύ της απώλειας θέσεων εργασίας και της βελτίωσης των δεξιοτήτων.

Η δεύτερη πρόκληση είναι να αντιμετωπίσουμε τα υψηλά δημοσιονομικά ελλείμματα και το ταχέως αυξανόμενο χρέος. Κάποτε θα φαινόταν αδιανόητο για τις ΗΠΑ να έχουν επί σχεδόν τρία χρόνια ποσοστό ανεργίας γύρω ή πολύ κάτω από το 4% και να τρέχουν ελλείμματα 6-8% του ΑΕΠ. Για να παραφράσουμε τον John F Kennedy, αυτή είναι η εποχή της «ηλιοφάνειας» που οι κυβερνήσεις πρέπει να «φτιάχνουν τη στέγη» και όχι να δημιουργούν πρόσθετες τρύπες. Ωστόσο, είτε πρόκειται για το τρέχον έλλειμμα άνω του 6% του ΑΕΠ είτε για το δημόσιο χρέος στο 120% του ΑΕΠ, και τα δύο βρίσκονται σε μια τελικά μη βιώσιμη πορεία.

Δεν είναι μόνο το μέγεθος των ανισορροπιών. Η νέα κυβέρνηση πρέπει να οικοδομήσει πολύ μεγαλύτερη λειτουργική ευελιξία για τα δημόσια οικονομικά που δεν διαθέτουν επαρκή ανθεκτικότητα και ευελιξία. Αυτό απαιτεί μεταρρυθμίσεις στο φορολογικό σύστημα, συμπεριλαμβανομένης της άρσης των στρεβλωτικών εξαιρέσεων και των μεροληψιών κατά της ανάπτυξης, εξορθολογισμό των δαπανών και απελευθέρωση περισσότερων πόρων για επενδύσεις και προληπτικά αποθέματα ασφαλείας.

Τρίτον, και οι δύο υποψήφιοι πρέπει να αντισταθούν στην υπερβολική χρήση των οικονομικών εργαλείων που προτιμούν. Για την Χάρις, αυτό σημαίνει αποφυγή υπερρύθμισης και ωμής βιομηχανικής πολιτικής. Για τον Τραμπ, σημαίνει περιορισμό της χρήσης δασμών και φορολογικών περικοπών.

Τέταρτον, η νέα κυβέρνηση πρέπει να αποκαταστήσει την αξιόπιστη αμερικανική ηγεσία στο επίκεντρο της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής τάξης. Δεν πρόκειται για παγκοσμιοποιητική ιδεολογία. Πρόκειται για την αντιμετώπιση του κατακερματισμού που υπονομεύει την ανάπτυξη και την εθνική ασφάλεια. Απαιτείται επίσης ενεργή συμμετοχή των ΗΠΑ για την ανάπτυξη κοινών απαντήσεων σε κοινές απειλές. Η εναλλακτική είναι η μεγαλύτερη ευπάθεια σε πιο συχνές και πιο βίαιες κρίσεις.

Το τελευταίο ζήτημα είναι η σωστή επικοινωνία. Αρκεί να κοιτάξετε το Ηνωμένο Βασίλειο για να δείτε πώς μια φιλόδοξη οικονομική πρωτοβουλία μπορεί να πέσει θύμα συσκότισης. Η κυβέρνηση Μπάιντεν-Χάρις έμαθε αυτό το μάθημα με τον σκληρό τρόπο όταν ακολούθησε το προβάδισμα της Ομοσπονδιακής Τράπεζας το 2021 στον λανθασμένο χαρακτηρισμό του πληθωρισμού ως «παροδικό» μόνο για να τον δει να εκτινάσσεται σε περισσότερο από 9%. Ο Τραμπ τα κατάφερε καλύτερα αμέσως μετά τη νίκη του στις εκλογές του 2016, όταν ο συμφιλιωτικός του τόνος για την οικονομία μετέτρεψε τις απώλειες της αγοράς μετοχών σε κέρδη και δημιούργησε ένα οικονομικό αφήγημα που τον έχει εξυπηρετήσει πολύ από τότε.

Το να υποσχόμαστε προεκλογικά δεν είναι ούτε νέο ούτε απροσδόκητο. Το ζήτημα τώρα είναι ο νικητής υποψήφιος να στραφεί από τις υποσχέσεις στην οικονομική διακυβέρνηση μήπως οι ΗΠΑ χάσουν την οικονομική τους εξαιρετικότητα και ο κόσμος χάσει τη μία σημαντική ατμομηχανή ανάπτυξης.

Ο συγγραφέας είναι πρόεδρος του Queens’ College του Cambridge και σύμβουλος των Allianz και Gramercy 

Financial Times, ot.gr

Διαβάστε επίσης: Αμερικανικές εκλογές 2024: Σε θέση μάχης οι αγορές - Τι αναμένεται τις επόμενες ώρες