«Το σημερινό σύστημα δεν αρκεί για να εξασφαλίσει αξιοπρεπή διαβίωση στα 65» - Ανδρέας Μιλιδώνης και Φίλιππος Μαννάρη αναλύουν τα τρωτά σημεία του συνταξιοδοτικού, εξηγούν γιατί ο 2ος πυλώνας είναι απαραίτητος και τάσσονται κατά της μείωσης του πέναλτι 12%

Το σημερινό συνταξιοδοτικό σύστημα δεν αρκεί από μόνο του για να εξασφαλίσει αξιοπρεπή σύνταξη σε έναν σημερινό 30χρονο εργαζόμενο. Για να διασφαλίσει ένα επαρκές εισόδημα όταν φτάσει στην ηλικία αφυπηρέτησης, χρειάζεται από τώρα, να ξεκινήσει να χτίζει συμπληρωματικό εισόδημα που θα λειτουργήσει ως προσθήκη στην σύνταξη που θα πάρει από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

Σε αυτή την κοινή διαπίστωση καταλήγουν δύο ειδικοί που μίλησαν για τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση στο podcast «TSOUROULLIS UNCENSORED».

Ο καθηγητής Χρηματοοικονομικών του Πανεπιστημίου Κύπρου Ανδρέας Μιλιδώνης και ο αναλογιστής Φίλιππος Μαννάρης ανέλυσαν στον Χρύσανθο Τσουρούλλη τις αλλαγές που βρίσκονται στο τραπέζι για το συνταξιοδοτικό, τις αδυναμίες του σημερινού συστήματος και, κυρίως, το τι πρέπει να αλλάξει ώστε οι σημερινοί εργαζόμενοι να μπορούν να προσβλέπουν σε επαρκές συνταξιοδοτικό εισόδημα.

Ο Ανδρέας Μιλιδώνης ερωτηθείς κατά πόσο ένας σημερινός 30χρονος μπορεί να προσβλέπει σε αξιοπρεπή σύνταξη όταν φτάσει στην ηλικία αφυπηρέτησης, ήταν ξεκάθαρος.

«Εάν βρει εργοδότη, που προσφέρει Ταμείο Προνοίας και αποταμιεύει και ο ίδιος, ναι. Εάν εξαρτάται από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, όχι», είπε.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Φίλιππος Μαννάρης, στέλνοντας αντίστοιχο μήνυμα προς τους σημερινούς 30άρηδες.

«Όχι. Το σημερινό σύστημα συντάξεων της Κύπρου δεν μπορεί να σου εξασφαλίσει επαρκή σύνταξη, κύριε 30χρονε. Για να μπορέσεις να διασφαλίσεις μια επαρκή σύνταξη όταν φτάσεις στην ηλικία των 65, θα πρέπει από τώρα, από τα 30 σου, να μεριμνήσεις ώστε ένα 15%-20% των εισοδημάτων σου να αποταμιεύεται για σκοπούς σύνταξης. Αλλιώς, θα φτάσεις στα 65 και θα διαπιστώσεις ότι η σύνταξη που θα πάρεις από το κρατικό ταμείο δεν αρκεί και τότε θα είναι πολύ αργά να πάρεις οποιαδήποτε διορθωτικά μέτρα», είπε συγκεκριμένα ο κ. Μαννάρης. 

Απαραίτητα τα Ταμεία Προνοίας για επαρκείς συντάξεις

Κοινή συνισταμένη των δύο ειδικών είναι ότι το «κλειδί» για μια ουσιαστική συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, που θα διασφαλίζει επάρκεια συντάξεων, βρίσκεται στην ενίσχυση του δεύτερου πυλώνα, δηλαδή των Ταμείων Προνοίας.  Την ίδια ώρα, τόνισαν ότι, απαραίτητη είναι και η σοβαρή και ανεξάρτητη εποπτεία των Ταμείων Προνοίας.

Η συζήτηση για την συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση μέχρι στιγμής άφησε εκτός τον δεύτερο πυλώνα, ένα πεδίο στο οποίο καταγράφονται σημαντικές διαφωνίες μεταξύ εργοδοτικής και συνδικαλιστικής πλευράς.

Ο Φίλιππος Μαννάρης προειδοποιεί ότι μια μεταρρύθμιση που θα αφήσει πίσω τα Ταμεία Προνοίας θα παραμείνει ελλιπής.

«Είναι μια χρυσή ευκαιρία και για τον Υπουργό και για την Κυβέρνηση, εφόσον όλοι μιλούν για το δεύτερο πυλώνα, να κάτσουν στο τραπέζι να φέρουν μια συνολική συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, η οποία θα έχει πραγματική επίδραση στις συντάξεις των πολιτών, όχι μόνο για τα επόμενα πέντε χρόνια, αλλά για τις επόμενες δεκαετίες», αναφέρει συγκεκριμένα.

Κατά τον Ανδρέα Μιλιδώνη το πραγματικό πρόβλημα σήμερα βρίσκεται στον ιδιωτικό τομέα, καθώς όπως ανέφερε υπάρχει χάσμα μεταξύ συνταξιοδοτικών ωφελημάτων.

Όπως είπε, επικαλούμενος αριθμούς της Στατιστικής Υπηρεσίας, στην Κύπρο υπάρχουν κοντά στις 512 χιλιάδες εργαζόμενοι, εκ των οποίων οι 400 χιλιάδες είναι στον ιδιωτικό τομέα. Τα Ταμεία Προνοίας καλύπτουν 157 χιλιάδες εργαζόμενους.

«Δηλαδή, υπάρχουν πέραν των 300 χιλιάδων εργαζόμενων, οι οποίοι εξαρτώνται αποκλειστικά από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων και οποιεσδήποτε αποταμιεύσεις έχουν κάνει οι ίδιοι», πρόσθεσε.

Η πρόταση του Καθηγητή Ανδρέα Μιλιδώνη για τα Ταμεία Προνοίας

Ο Ανδρέας Μιλιδώνης υπογράμμισε την ανάγκη να δοθούν ουσιαστικά κίνητρα ώστε «να μπουν χρήματα» στα Ταμεία Προνοίας.

Όπως εξήγησε, σήμερα ένας στους δύο εργαζομένους στον ιδιωτικό τομέα δεν έχει φορολογικό κίνητρο για αποταμίευση. Η πρότασή του είναι το κράτος να συνεισφέρει απευθείας στο Ταμείο Προνοίας.

Έφερε ως παράδειγμα έναν εργαζόμενο με εισόδημα €1.500, ο οποίος βάζει €100 τον μήνα στο Ταμείο Προνοίας του. Το κράτος θα μπορούσε να προσθέτει άλλα €50 ως tax credit ενώ παράλληλα θα υπάρχει και η συνεισφορά του εργοδότη. Με αυτόν τον τρόπο, τα €100 που μπορεί να αποταμιεύσει ο ίδιος ο εργαζόμενος θα ενισχύονται από το κράτος και τον εργοδότη, δημιουργώντας ένα πολύ μεγαλύτερο ποσό για τη μελλοντική του σύνταξη.

«Αν κάποιοι εργοδότες δεν το κάνουν, νομίζω εκεί είναι η αδυναμία, και αυτό είναι προσωπική άποψη, ότι ο μειωμένος ανταγωνισμός, που έχουμε στην Κύπρο, που δεν επιτρέπει στους εργοδότες να ανταγωνιστούν αρκετά και με τα Ταμεία Προνοίας», ανέφερε ο κ. Μιλιδώνης.

Φίλιππος Μαννάρης: Ανάγκη για καθολική κάλυψη από τα Ταμεία Προνοίας

Ο Φίλιππος Μαννάρης ανέφερε ότι σήμερα, μόλις το 27% του εργατικού δυναμικού καλύπτεται από Ταμεία Προνοίας, με τον ίδιο να τοποθετείται υπέρ της αυτόματης ένταξης των εργαζομένων, με δικαίωμα διαγραφής.

«Είναι χαμηλό το 27%. Aπώτερος σκοπός θα έπρεπε να υπάρχει καθολική κάλυψη. Mετά από 60 χρόνια λειτουργίας του θεσμού των Ταμείων Πρόνοιας, με όλα τα κίνητρα, που υπάρχουν, μόνο 27% των εργαζομένων καλύπτεται. Επαναλαμβάνω ότι ο μόνος τρόπος να πετύχεις επάρκεια συντάξεων για όλους τους πολίτες είναι με διαρθρωτική μεταρρύθμιση και ενίσχυση του δευτέρου πυλώνα», υπογράμμισε.

Αναφερόμενος στις ανησυχίες που εκφράστηκαν από τις εργοδοτικές οργανώσεις, τόνισε ότι, αν υπάρχει η θέληση και τα αντισταθμιστικά μέτρα και κίνητρα, τότε η επιβάρυνση για τις επιχειρήσεις μπορεί να είναι διαχειρίσιμη.

Τα κίνητρα, όπως ανέφερε, θα μπορούσαν να έχουν τη μορφή φορολογικών ελαφρύνσεων ή αντιστάθμισης μέρους του πρόσθετου κόστους, επισημαίνοντας παράλληλα ότι και η κατεύθυνση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι προς τη μορφή κρατικής παρέμβασης για την ενίσχυση της συμμετοχής στον δεύτερο πυλώνα.

Διαφωνούν με τη μείωση του 12%

Τόσο ο Ανδρέας Μιλιδώνης, όσο και ο Φίλιππος Μαννάρης, τάσσονται εναντίον της μείωσης του λεγόμενου πέναλτι 12% καθώς αποτελεί κίνητρο για πρόωρη αφυπηρέτηση την ώρα που το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται, ενώ τα συγκεκριμένα χρήματα θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε αύξηση του εισοδήματος των χαμηλοσυνταξιούχων.

«Για κάθε 12 εκατομμύρια, που θα πληρώνουμε για να προσαρμοστεί αυτό το πέναλτι προς τα κάτω, δηλαδή για να ενθαρρύνουμε τον κόσμο να φεύγει πιο γρήγορα, θα μπορούσαμε να δώσουμε στα 10 χιλιάδες άτομα με τις χαμηλότερες συντάξεις, μια αύξηση 100 ευρώ το μήνα», υπέδειξε ο Ανδρέας Μιλιδώνης.

Ο κ. Μαννάρης υπογράμμισε ότι ο σχεδιασμός του συστήματος, σε συνθήκες που ο πληθυσμός γηράσκει, θα πρέπει να ωθεί την παραμονή στην εργασία και όχι την πρόωρη έξοδο.

Τι θα έκανα οι ίδιοι εάν ήταν Υπουργοί Εργασίας...

Στο ερώτημα τι θα έκαναν οι ίδιοι εάν βρίσκονταν στη θέση του υπουργού Εργασίας, Ανδρέας Μιλιδώνης και Φίλιππος Μαννάρης έθεσαν διαφορετικές προτεραιότητες, με κοινό σημείο αναφοράς την ενίσχυση των Ταμείων Προνοίας.

«Θα έβαζα πρώτα αύξηση συντάξεων χαμηλοσυνταξιούχων με τους υφιστάμενους πόρους του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων και οποιεσδήποτε έξτρα εισφορές προβλέπονται να έρθουν από το νομοσχέδιο. Δεν θα άγγιζα καν

 το λεγόμενο πέναλτι. Θα πήγαινα στα Ταμεία Προνοίας, θα έβαζα, την πρόταση που περιέγραψα. Ταυτόχρονα θα έστηνα μια ανεξάρτητη εποπτική Αρχή για τον πυλώνα 2 και τον πυλώνα 3, που είναι τα ασφαλιστικά προϊόντα. Διότι εκεί, χρειάζεται να έχεις ανεξάρτητη εποπτική Αρχή, διότι ο κόσμος αποταμιεύει για το μέλλον του. Αυτά θα έκανα. Τίποτα άλλο», είπε ο Ανδρέας Μιλιδώνης.  

Από πλευράς του, ο Φίλιππος Μαννάρης ανέφερε: «Έχω ακούσει τον Δημοκρατικό Συναγερμό να μιλά ότι θα πρέπει η μεταρρύθμιση να εντάξει και τον δεύτερο πυλώνα. Έχω ακούσει το ΑΚΕΛ να συμφωνεί με τη ΣΕΚ ότι πρέπει η μεταρρύθμιση να εντάξει τον δεύτερο πυλώνα. Την ίδια θέση ανέφερε και ο κ. Νικόλαος Παπαδόπουλος, πρόεδρος του ΔΗΚΟ. Την ίδια θέση έχει η ΣΕΚ, η ΠΕΟ και οι εργοδοτικές οργανώσεις.  Οπότε, αν ήμουν Υπουργός θα άκουγα αυτές τις τοποθετήσεις και θα φώναζα όλους τους φορείς μέσα να συμφωνήσουμε ποιος πρέπει είναι αυτός ο δεύτερος πυλώνας για να ενταχθεί σαν συνολικό πακέτο μεταρρύθμισης και να δώσει πραγματική λύση στο συνταξιοδοτικό πρόβλημα, που είναι η επάρκεια των συνταξιοδοτικών εισοδημάτων».