Με αφορμή όσα αποκάλυψε το Economy Today για την ενδεχόμενη επένδυση δίπλα από τη ναυτική βάση στο Μαρί, ο Παντελής Χριστοφίδης εξηγεί πότε το ΥΠΟΙΚ μπορεί να κινηθεί αυτεπάγγελτα εντός 15 μηνών.

Η απουσία υποχρέωσης κοινοποίησης μιας άμεσης ξένης επένδυσης δεν την εξαιρεί από τη δυνατότητα ελέγχου από το Υπουργείο Οικονομικών, το οποίο μπορεί να κινηθεί αυτεπάγγελτα εφόσον υπάρχουν βάσιμοι λόγοι που συνδέονται με την ασφάλεια ή τη δημόσια τάξη της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Τη συγκεκριμένη διάσταση του νέου πλαισίου αναδεικνύει ο Παντελής Χριστοφίδης, Δικηγόρος – Διευθυντής και Επικεφαλής του Τμήματος Δικαίου της ΕΕ και Κανονιστικού Δικαίου της Λ. Παπαφιλίππου & Σία ΔΕΠΕ, με αφορμή το ρεπορτάζ του Economy Today για τη σχεδιαζόμενη επένδυση «The Rocks» στην περιοχή του Governor’s Beach.

Σε τοποθέτηση που απέστειλε στο Economy Today, ο κ. Χριστοφίδης εξηγεί ότι η σχετική εξουσία του Υπουργείου Οικονομικών απορρέει από το άρθρο 3(8)(α) του περί της Θέσπισης Πλαισίου για Έλεγχο των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων Νόμου του 2025.

Η πρόνοια επιτρέπει στην αρμόδια Αρχή να εξετάζει οποιαδήποτε άμεση ξένη επένδυση, ανεξαρτήτως εάν εμπίπτει ή όχι στο πλαίσιο της υποχρεωτικής κοινοποίησης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Επένδυση δίπλα στη Ναυτική Βάση Μαρί: Τι απαντούν τα Υπουργεία Άμυνας και Οικονομικών

Δεν αρκεί η απουσία υποχρέωσης

Με βάση τον νόμο, μια άμεση ξένη επένδυση υπόκειται σε υποχρεωτική κοινοποίηση όταν πληρούνται σωρευτικά συγκεκριμένα κριτήρια. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η απόκτηση συμμετοχής τουλάχιστον 25%, η αξία της επένδυσης να ανέρχεται σε τουλάχιστον €2 εκατ. και η επένδυση να αφορά επιχείρηση στρατηγικής σημασίας.

Οι επενδύσεις τύπου greenfield, οι οποίες αφορούν τη δημιουργία νέων εγκαταστάσεων, νέας επιχείρησης ή νέας οικονομικής δραστηριότητας, δεν περιλαμβάνουν κατ’ ανάγκην την απόκτηση συμμετοχής σε υφιστάμενη επιχείρηση και, επομένως, δεν εμπίπτουν αυτομάτως στην υποχρεωτική κοινοποίηση.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι τίθενται εκτός του μηχανισμού ελέγχου.

Όπως επισημαίνει ο κ. Χριστοφίδης, το Υπουργείο Οικονομικών διατηρεί την αρμοδιότητα να εξετάσει ακόμη και τέτοιες επενδύσεις, ανεξαρτήτως του ποσού ή του ποσοστού συμμετοχής, εφόσον υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να θεωρηθεί ότι ενδέχεται να επηρεάσουν την ασφάλεια ή τη δημόσια τάξη της Δημοκρατίας.

Το περιθώριο των 15 μηνών

Όταν μια άμεση ξένη επένδυση δεν υπόκειται σε υποχρεωτική κοινοποίηση, η αρμόδια Αρχή μπορεί να ασκήσει την εξουσία αυτεπάγγελτου ελέγχου εντός 15 μηνών από την ημερομηνία πραγματοποίησής της.

Η «πραγματοποίηση της επένδυσης» δεν ταυτίζεται κατ’ ανάγκην με την ανακοίνωση ενός έργου ή με την ολοκλήρωση της κατασκευής του. Ο νόμος την ορίζει ως το χρονικό σημείο κατά το οποίο πληρούται η τελευταία αναβλητική αίρεση που συνδέεται με την επενδυτική απόφαση των εμπλεκόμενων μερών.

Διαφορετική είναι η περίπτωση μιας επένδυσης η οποία έπρεπε να κοινοποιηθεί αλλά αυτό δεν έγινε. Για αυτές τις περιπτώσεις, η αρμόδια Αρχή μπορεί να κινηθεί εντός πέντε ετών από την πραγματοποίηση της επένδυσης.

Τι σημαίνει για την επιχειρηματική κοινότητα

Σύμφωνα με τον κ. Χριστοφίδη, η συγκεκριμένη εξουσία του Υπουργείου Οικονομικών θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη από την επιχειρηματική κοινότητα, τους συμβούλους και τους επενδυτές ήδη από το στάδιο κατάρτισης των συμφωνιών τους.

Το νέο πλαίσιο τέθηκε σε ισχύ στις 2 Απριλίου 2026 και, όπως σημειώνει, η δυνατότητα αυτεπάγγελτου ελέγχου θα έπρεπε να είχε συνυπολογιστεί στον σχεδιασμό επενδύσεων που προγραμματίστηκε να πραγματοποιηθούν μετά τη συγκεκριμένη ημερομηνία.

Η νομοθετική πρόνοια δεν αποτελεί, πάντως, αιφνιδιαστική εξέλιξη. Η δυνατότητα εξέτασης επενδύσεων που δεν υπόκεινται σε υποχρεωτική κοινοποίηση είχε καταγραφεί τόσο στην έκθεση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Οικονομικών κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου όσο και στις καθοδηγητικές γραμμές που δημοσίευσε το Υπουργείο Οικονομικών στις 2 Απριλίου 2026.

Έλεγχος και για επιπτώσεις πέραν της Κύπρου

Ο κ. Χριστοφίδης αναδεικνύει και την ευρωπαϊκή διάσταση του μηχανισμού. Κατά την αξιολόγηση μιας επένδυσης, το Υπουργείο Οικονομικών μπορεί να εξετάσει τον βαθμό στον οποίο αυτή επηρεάζει ή ενδέχεται να επηρεάσει την ασφάλεια ή τη δημόσια τάξη όχι μόνο της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά και άλλου κράτους-μέλους ή της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνολικά.

Στους παράγοντες που προβλέπει ο νόμος περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι πιθανές επιπτώσεις σε κρίσιμες υποδομές, στην ενέργεια, στις μεταφορές, στην άμυνα, σε εγκαταστάσεις ευαίσθητου χαρακτήρα, σε κρίσιμες τεχνολογίες και στην πρόσβαση σε ευαίσθητες πληροφορίες.

Εξετάζονται επίσης η ιδιοκτησιακή δομή του ξένου επενδυτή, η πιθανή σύνδεσή του με κυβέρνηση τρίτης χώρας και τυχόν προηγούμενη εμπλοκή του σε δραστηριότητες που επηρέασαν την ασφάλεια ή τη δημόσια τάξη κράτους-μέλους.

Η αφορμή του «The Rocks»

Η παρέμβαση του κ. Χριστοφίδη ακολούθησε τις απαντήσεις των Υπουργείων Άμυνας και Οικονομικών στο Economy Today για τη σχεδιαζόμενη ανάπτυξη «The Rocks» στο Governor’s Beach.

Το Υπουργείο Οικονομικών είχε αναφέρει ότι η συγκεκριμένη ανάπτυξη φαίνεται, εκ πρώτης όψεως και με βάση τις δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες, να παρουσιάζει χαρακτηριστικά επένδυσης τύπου greenfield, υπογραμμίζοντας όμως ότι δεν μπορούν να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα χωρίς το σύνολο των πραγματικών και νομικών δεδομένων.

Είχε διευκρινίσει επίσης ότι η φύση, τα χαρακτηριστικά και η τοποθεσία μιας επένδυσης, περιλαμβανομένης της σχέσης της με κρίσιμες υποδομές ή εγκαταστάσεις ευαίσθητου χαρακτήρα, μπορούν να ληφθούν υπόψη κατά την αξιολόγησή της.

Δεν γνωστοποίησε, ωστόσο, εάν η συγκεκριμένη επένδυση έχει υποβληθεί ή εξεταστεί στο πλαίσιο του μηχανισμού ελέγχου Άμεσων Ξένων Επενδύσεων, επικαλούμενο τις υποχρεώσεις εμπιστευτικότητας.

Ως εκ τούτου, από τις απαντήσεις των αρμόδιων Αρχών και τη νομική ανάλυση δεν προκύπτει ότι η ανάπτυξη «The Rocks» βρίσκεται υπό έλεγχο. Αναδεικνύεται, όμως, η ευρύτερη αρμοδιότητα που διαθέτει πλέον το Υπουργείο Οικονομικών να εξετάζει ξένες επενδύσεις ακόμη και όταν δεν υπάγονται στην υποχρεωτική διαδικασία κοινοποίησης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Δεκάδες εκατομμύρια στο Governor's Beach – Ανάπτυξη δίπλα στη Ναυτική Βάση Μαρί