Offcanvas
Offcanvas
Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν στη χώρα λειτουργούσε μόνο ένα πανεπιστήμιο, η Κύπρος κατάφερε να εξελιχθεί σε Περιφερειακό Κέντρο Εκπαίδευσης, Έρευνας και Καινοτομίας, με σχεδόν 59.000 φοιτητές, έντονη διεθνή παρουσία και μία από τις καλύτερες επιδόσεις στην Ευρώπη στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.
Της Βάσιας Καττή
Η Ανώτερη Εκπαίδευση εξελίχθηκε τα τελευταία χρόνια σε ένα από τα πιο δυνατά χαρτιά της κυπριακής οικονομίας. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν στη χώρα λειτουργούσε μόνο το Πανεπιστήμιο Κύπρου, φτάσαμε σήμερα σε ένα πολυδιάστατο ακαδημαϊκό οικοσύστημα με πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και χιλιάδες φοιτητές από την Κύπρο και το εξωτερικό. Η συνεχής ανάπτυξη των ιδρυμάτων, η προσέλκυση διεθνών φοιτητών και η στενότερη σύνδεση με την αγορά εργασίας έχουν αναδείξει την εκπαίδευση σε έναν από τους βασικούς μοχλούς ανάπτυξης της χώρας.
Η Κύπρος στις πρώτες θέσεις της Ευρώπης
Η άνοδος της κυπριακής Ανώτερης Εκπαίδευσης δεν φαίνεται μόνο στην ανάπτυξη των πανεπιστημίων. Αποτυπώνεται και στα ποσοστά των νέων που αποκτούν πανεπιστημιακά προσόντα, με την Κύπρο να βρίσκεται πλέον στις πρώτες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat, το 60,1% των νέων ηλικίας 25-34 ετών διαθέτει προσόντα Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Πρόκειται για την τρίτη υψηλότερη επίδοση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πίσω μόνο από την Ιρλανδία και το Λουξεμβούργο. Την ώρα που ο μέσος όρος της Ε.Ε. παραμένει στο 44,1%, η Κύπρος κινείται αισθητά πιο πάνω, επιβεβαιώνοντας τη μεγάλη επένδυση που έγινε διαχρονικά στη γνώση και την εκπαίδευση.
Η εικόνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αν ληφθεί υπόψη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ως στόχο για το 2030 το 45% των νέων να διαθέτουν τίτλο Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης. Η Κύπρος όχι μόνο έχει ήδη ξεπεράσει τον στόχο, αλλά παραμένει σταθερά στην πρώτη γραμμή των ευρωπαϊκών επιδόσεων.
Σχεδόν 59.000 φοιτητές στα κυπριακά ιδρύματα
Πίσω από τη θετική αυτή εικόνα βρίσκονται αριθμοί που καταγράφουν μια εντυπωσιακή αναπτυξιακή πορεία. Σύμφωνα με τη Χαρτογράφηση της Ανώτερης Εκπαίδευσης για το ακαδημαϊκό έτος 2023-2024, ο συνολικός αριθμός των φοιτητών έφθασε τις 58.941, καταγράφοντας αύξηση 5% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.
Η εξέλιξη αυτή δεν ήρθε τυχαία. Η διεύρυνση του πανεπιστημιακού χάρτη, ιδιαίτερα μετά την είσοδο των ιδιωτικών πανεπιστημίων, αύξησε σημαντικά τις διαθέσιμες επιλογές σπουδών και ενίσχυσε τη διεθνή απήχηση της χώρας.
Όπως σημειώνει και η Υπουργός Παιδείας Αθηνά Μιχαηλίδου, «η ανάπτυξη αυτή έχει δημιουργήσει ένα σημαντικό οικονομικό αποτύπωμα, με επενδύσεις, νέες θέσεις εργασίας και ολοένα αυξανόμενο αριθμό Κύπριων και διεθνών φοιτητών/τριών που επιλέγουν να σπουδάσουν στην Κύπρο».
Και η ανάπτυξη του τομέα δεν είναι πρόσφατο φαινόμενο. Σύμφωνα με την έκθεση Education and Training Monitor 2025 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι εγγραφές στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση στην Κύπρο αυξήθηκαν κατά 42% την περίοδο 2015-2023, επιβεβαιώνοντας τη σταθερή ανοδική πορεία του κλάδου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
Διεθνείς φοιτητές και εξωστρέφεια
Ένα από τα μεγαλύτερα στοιχήματα που φαίνεται να κερδίζει η Κύπρος είναι η διεθνοποίηση.
Τα στοιχεία της Χαρτογράφησης δείχνουν ότι περισσότεροι από τους μισούς φοιτητές που σπουδάζουν σήμερα στα κυπριακά ιδρύματα προέρχονται από το εξωτερικό. Συγκεκριμένα, το 43,8% είναι Κύπριοι, το 40,2% προέρχεται από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το 16% από τρίτες χώρες.
Με άλλα λόγια, τα κυπριακά πανεπιστήμια δεν απευθύνονται πλέον μόνο στην εγχώρια αγορά, αλλά λειτουργούν ως διεθνείς Εκπαιδευτικοί Οργανισμοί με φοιτητές από δεκάδες χώρες.
«Η διεθνής διάσταση παραμένει ένας από τους σημαντικότερους στρατηγικούς στόχους της Κυβέρνησης, έτσι ώστε η Κύπρος να παγιωθεί ως αναγνωρισμένο Περιφερειακό και Διεθνές Κέντρο Ποιοτικής Ανώτερης Εκπαίδευσης, Έρευνας και Καινοτομίας, ως ένας ελκυστικός προορισμός Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης τόσο για διεθνείς φοιτητές/φοιτήτριες όσο και για ακαδημαϊκό προσωπικό και ερευνητές υψηλού επιπέδου», σημειώνει σχετικά η Αθηνά Μιχαηλίδου.
Κερδίζουν έδαφος τα μεταπτυχιακά
Η εικόνα του φοιτητικού πληθυσμού αποκαλύπτει ακόμη μία σημαντική τάση: τη δυναμική ανάπτυξη των μεταπτυχιακών σπουδών.
Από τους σχεδόν 59.000 φοιτητές, περίπου οι μισοί (49,2%) παρακολουθούν προγράμματα επιπέδου πτυχίου, ενώ το 43,1% φοιτά σε μεταπτυχιακά προγράμματα επιπέδου μάστερ. Παράλληλα, το 2,9% των φοιτητών πραγματοποιεί διδακτορικές σπουδές.
Το γεγονός ότι οι μεταπτυχιακοί φοιτητές είναι πλέον σχεδόν όσοι και οι προπτυχιακοί δείχνει τη στροφή προς πιο εξειδικευμένες γνώσεις και δεξιότητες, αλλά και τον αυξανόμενο ρόλο της διά βίου μάθησης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η σύνθεση του φοιτητικού πληθυσμού. Από τους 58.941 φοιτητές και φοιτήτριες, οι 34.331 είναι γυναίκες και οι 24.557 άνδρες. Σε ποσοστιαία βάση, οι γυναίκες αντιστοιχούν στο 58,3% του συνόλου.
Οι σπουδές Διοίκησης κρατούν τα πρωτεία
Σε ό,τι αφορά τα επιστημονικά πεδία, οι σπουδές που σχετίζονται με τις Επιχειρήσεις και τη Διοίκηση εξακολουθούν να είναι η πρώτη επιλογή για χιλιάδες φοιτητές. Συνολικά 18.458 άτομα φοιτούν σε προγράμματα του συγκεκριμένου πεδίου, αριθμός που αντιστοιχεί στο 31,3% του συνολικού φοιτητικού πληθυσμού.
Στη δεύτερη θέση βρίσκονται οι σπουδές που συνδέονται με την εκπαίδευση, συγκεντρώνοντας 8.063 φοιτητές ή ποσοστό 13,7%. Αντίθετα, τη μικρότερη συμμετοχή καταγράφει το επιστημονικό πεδίο «Γεωργία, Δασοκομία, Αλιεία και Κτηνοτροφία», στο οποίο φοιτούν μόλις 244 άτομα.
Η μεγάλη ώθηση από τα ιδιωτικά πανεπιστήμια
Πίσω από τη θεαματική ανάπτυξη της Ανώτερης Εκπαίδευσης βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό η επέκταση του Ιδιωτικού Πανεπιστημιακού τομέα. Όπως επισημαίνει η Υπουργός Παιδείας, ο αριθμός των αποφοίτων αυξήθηκε κατά 125% την τελευταία δεκαετία, «εξέλιξη που συνδέεται άμεσα με τη δυναμική ανάπτυξη των Ιδιωτικών Πανεπιστημίων και Σχολών Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης από το 2007-2008 και έπειτα».
Σήμερα, περισσότεροι από επτά στους δέκα πανεπιστημιακούς φοιτητές επιλέγουν ιδιωτικά πανεπιστήμια, γεγονός που αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο που διαδραμάτισε ο Ιδιωτικός τομέας στη διεύρυνση των επιλογών σπουδών και στην ενίσχυση της Κύπρου ως εκπαιδευτικού προορισμού στην περιοχή.
Το μεγάλο ζητούμενο είναι οι δεξιότητες
Αν η ανάπτυξη της Ανώτερης Εκπαίδευσης είναι η μία πλευρά της εικόνας, η σύνδεσή της με την αγορά εργασίας είναι η άλλη. Εκεί βρίσκεται και το μεγαλύτερο στοίχημα για τα επόμενα χρόνια.
Για τον σκοπό αυτό έχουν αναπτυχθεί τα εργαλεία CYGraduates, CYEmployers και CySkills, τα οποία παρακολουθούν τόσο την πορεία των αποφοίτων όσο και τις ανάγκες των εργοδοτών σε δεξιότητες και προσόντα.
Τα πρώτα ευρήματα δείχνουν ότι εξακολουθεί να υπάρχει απόσταση ανάμεσα στις σπουδές και στην επαγγελματική αξιοποίηση των προσόντων. Μόλις το 35% των αποφοίτων δηλώνει ότι εργάζεται σε θέση που αντιστοιχεί πλήρως στο επίπεδο και το αντικείμενο των σπουδών του, ενώ περίπου τέσσερις στους δέκα θεωρούν ότι διαθέτουν περισσότερα προσόντα από όσα απαιτεί η θέση που κατέχουν. Παράλληλα, σχεδόν τρεις στους δέκα αναφέρουν πλήρη αναντιστοιχία μεταξύ σπουδών και επαγγελματικής απασχόλησης.
Με το CySkills, η Πολιτεία επιχειρεί να περάσει από την καταγραφή στην πρόβλεψη, αξιοποιώντας εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να εντοπίζει εγκαίρως τις δεξιότητες που θα χρειαστεί η οικονομία τα επόμενα χρόνια και να βοηθά τα ιδρύματα να προσαρμόζουν ανάλογα τα προγράμματα σπουδών τους.
Παρά τις προκλήσεις αυτές, οι απόφοιτοι των κυπριακών ιδρυμάτων εξακολουθούν να καταγράφουν υψηλά ποσοστά απασχόλησης. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το ποσοστό απασχόλησης των πρόσφατων αποφοίτων Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης έφθασε το 83,8% το 2024, αυξημένο κατά 10,1 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το 2015.
Η Κύπρος στον διεθνή ακαδημαϊκό χάρτη
Η διεθνοποίηση παραμένει στο επίκεντρο της στρατηγικής για την Ανώτερη Εκπαίδευση. Η έγκριση αγγλόφωνων προπτυχιακών προγραμμάτων στα δημόσια πανεπιστήμια αναμένεται να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την προσέλκυση ξένων φοιτητών και να ανοίξει νέους δρόμους συνεργασίας με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα του εξωτερικού.
Όπως επισημαίνει η Υπουργός Παιδείας, οι προτεραιότητες της περιόδου 2027-2029 επικεντρώνονται σε τρεις βασικούς άξονες: την αναβάθμιση της ποιότητας της Ανώτερης Εκπαίδευσης, τη στενότερη σύνδεσή της με την αγορά εργασίας και την περαιτέρω ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας της Κύπρου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
