Νέο σχέδιο της Κομισιόν ανοίγει τον δρόμο για πρόσβαση σε εμπόριο, χρηματοδότηση και ερευνητικά προγράμματα πριν από την πλήρη ένταξη – Αυστηροί όροι για τεχνολογία, κυρώσεις και στρατηγικούς τομείς

Η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει μια νέα προσέγγιση για τις χώρες που βρίσκονται στην «ουρά» της διεύρυνσης, προσφέροντάς τους σταδιακή πρόσβαση στην ενιαία αγορά και σε ευρωπαϊκά προγράμματα πριν από την πλήρη ένταξή τους, υπό την προϋπόθεση ότι θα ευθυγραμμίζονται με τις στρατηγικές προτεραιότητες των Βρυξελλών.

Σύμφωνα με σχέδιο πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που επικαλείται το Politico, οι υποψήφιες προς ένταξη χώρες θα μπορούν να αποκτήσουν νωρίτερα ορισμένα από τα οικονομικά οφέλη της ΕΕ, όπως ευκολότερη πρόσβαση στο εμπόριο, συμμετοχή σε ερευνητικά προγράμματα και μεγαλύτερη βιομηχανική συνεργασία.

Η πρωτοβουλία σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή στη μέχρι σήμερα πολιτική της Ένωσης, καθώς τα περισσότερα οικονομικά οφέλη παρέχονταν σχεδόν αποκλειστικά στα πλήρη μέλη.

Πρόσβαση στην αγορά με όρους στρατηγικής ευθυγράμμισης

Το σχέδιο της Κομισιόν προβλέπει ότι η ενιαία αγορά θα αποτελέσει το βασικό εργαλείο οικονομικής σύγκλισης για τις υποψήφιες χώρες.

«Η ενιαία αγορά αποτελεί την πρώτη προτεραιότητα για την οικονομική σύγκλιση», αναφέρεται στο έγγραφο αξιολόγησης των προενταξιακών ωφελειών.

Ωστόσο, η πρόσβαση δεν θα είναι χωρίς προϋποθέσεις.

Η συμμετοχή σε ευαίσθητους τομείς θα εξαρτάται από τη συνεργασία των χωρών σε θέματα όπως οι έλεγχοι επενδύσεων, οι εξαγωγικοί περιορισμοί, η εφαρμογή κυρώσεων και η προστασία κρίσιμων τεχνολογιών.

Η Επιτροπή αναφέρει ότι η βαθύτερη ενσωμάτωση θα πρέπει να συνοδεύεται από εγγυήσεις πως οι υποψήφιες χώρες δεν θα μοιράζονται κρίσιμες τεχνολογίες με κράτη που θεωρούνται αντίπαλοι της ΕΕ.

Στο επίκεντρο βρίσκονται στρατηγικοί κλάδοι όπως οι ημιαγωγοί, οι κβαντικές τεχνολογίες, η βιοτεχνολογία, η τεχνητή νοημοσύνη και το διάστημα.

Ουκρανία, Μολδαβία και Δυτικά Βαλκάνια στο επίκεντρο

Το νέο πλαίσιο προβλέπει την κατάρτιση «οδικών χαρτών» για χώρες όπως η Ουκρανία, η Μολδαβία, η Αλβανία και το Μαυροβούνιο, με στόχο την επιτάχυνση της πορείας τους προς την ΕΕ.

Άλλες υποψήφιες χώρες, όπως η Βόρεια Μακεδονία, το Κόσοβο, η Βοσνία Ερζεγοβίνη, η Σερβία και η Τουρκία, βρίσκονται εδώ και χρόνια σε μια διαδικασία που έχει καθυστερήσει, προκαλώντας ανησυχίες ότι μπορεί να απομακρυνθούν από την ευρωπαϊκή τροχιά και να ενισχύσουν τις σχέσεις τους με τη Ρωσία ή την Κίνα.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αναμένεται να παρουσιάσει τη νέα προσέγγιση κατά την περιοδεία της στα Δυτικά Βαλκάνια.

Ο πρωθυπουργός του Κοσόβου, Άλμπιν Κούρτι, δήλωσε ότι η σταδιακή ενσωμάτωση πρέπει να προσφέρει απτά οφέλη στους πολίτες, ζητώντας μεγαλύτερη πρόσβαση στην ενιαία αγορά, ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και κοινά προγράμματα σε ενέργεια, ψηφιοποίηση, έρευνα, εκπαίδευση και υποδομές.

Η πλήρης ένταξη παραμένει ο τελικός στόχος

Η Κομισιόν ξεκαθαρίζει ότι η σταδιακή ενσωμάτωση δεν αποτελεί εναλλακτική λύση αντί της πλήρους ένταξης.

«Η ένταξη παραμένει ο τελικός στόχος», αναφέρει το σχέδιο, σημειώνοντας ότι οι υποψήφιες χώρες πρέπει να ολοκληρώσουν μια αυστηρή διαδικασία μεταρρυθμίσεων και να διασφαλίσουν τη λειτουργία των θεσμών τους.

Παράλληλα, η Επιτροπή προειδοποιεί ότι τα προνόμια θα μπορούν να ανασταλούν εάν οι χώρες δεν τηρούν τις δεσμεύσεις τους.

«Όπου οι υποχρεώσεις αυτές δεν εκπληρώνονται, η συμμετοχή πρέπει να παραμένει αναστρέψιμη», αναφέρεται στο κείμενο.

Η ΕΕ εξετάζει αλλαγές στους δικούς της κανόνες

Η διεύρυνση της Ένωσης δημιουργεί παράλληλα εσωτερικές πιέσεις για αλλαγές στον τρόπο λήψης αποφάσεων.

Ορισμένα κράτη-μέλη ανησυχούν ότι η είσοδος νέων χωρών θα μπορούσε να οδηγήσει σε μπλοκαρίσματα κρίσιμων αποφάσεων, όπως συνέβη στο παρελθόν με το βέτο της Ουγγαρίας σε ζητήματα που αφορούσαν τη Ρωσία και την Ουκρανία.

Η Επιτροπή εξετάζει την επέκταση της χρήσης της ειδικής πλειοψηφίας αντί της ομοφωνίας σε ορισμένους τομείς, ώστε η ΕΕ να μπορεί να λειτουργεί αποτελεσματικότερα με περισσότερα μέλη.

Μεταξύ των πιθανών αλλαγών είναι η ενεργοποίηση των λεγόμενων «ρήτρων γέφυρας», οι οποίες επιτρέπουν σε συγκεκριμένες περιπτώσεις τη μετάβαση από την ομοφωνία στην πλειοψηφική λήψη αποφάσεων.

Το νέο μοντέλο πριν από τη μεγάλη διεύρυνση

Η πρωτοβουλία της Κομισιόν έρχεται καθώς η ΕΕ επιχειρεί να επαναφέρει δυναμική στη διαδικασία διεύρυνσης, η οποία έχει παραμείνει στάσιμη για χρόνια.

Η τελευταία χώρα που εντάχθηκε στην Ένωση ήταν η Κροατία το 2013.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να συζητήσουν το νέο πλαίσιο στη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες τον Οκτώβριο, όπου θα κληθούν να αποφασίσουν τόσο για τα κίνητρα προς τις υποψήφιες χώρες όσο και για τις εσωτερικές αλλαγές που απαιτούνται ώστε η Ένωση να μπορέσει να λειτουργήσει με περισσότερα μέλη.

Η επίτροπος Διεύρυνσης, Μάρτα Κος, έχει χαρακτηρίσει τις νέες προτάσεις ευκαιρία για ένα «φθινόπωρο διεύρυνσης», που θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ προσεγγίζει τους μελλοντικούς εταίρους της.

Πηγή: newmoney.gr

Διαβάστε επίσης: Ανοίγουν οι αιτήσεις για το Σχέδιο Χορηγιών «Εξοικονομώ – Αναβαθμίζω στις Κατοικίες (2026)»