Offcanvas
Offcanvas
Τα microcredentials συμπληρώνουν τους πανεπιστημιακούς τίτλους, προσφέροντας εξειδικευμένες γνώσεις και δεξιότητες, ενώ η αξία τους εξαρτάται από την αξιοπιστία, την αξιολόγηση και τη συνάφειά τους με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας.
Συνέντευξη στη Βάσια Καττή
Τα πανεπιστημιακά προσόντα εξακολουθούν να έχουν σημαντική θέση στην επαγγελματική σταδιοδρομία, ωστόσο η συνεχής εξέλιξη των τεχνολογιών και των επαγγελματικών πρακτικών καθιστά αναγκαία την επικαιροποίηση των γνώσεων και των δεξιοτήτων. Τα microcredentials και οι επαγγελματικές πιστοποιήσεις μπορούν να συμπληρώσουν την πανεπιστημιακή εκπαίδευση, παρέχοντας αποδείξεις εξειδικευμένων ικανοτήτων, χωρίς να την αντικαθιστούν.
Ο Διευθυντής του CARDET και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, Χαράλαμπος Βρασίδας, εξηγεί ποια χαρακτηριστικά καθορίζουν την αξία αυτών των προσόντων, σε ποιους τομείς εντοπίζονται ελλείψεις δεξιοτήτων στην Κύπρο και πώς αναμένεται να εξελιχθεί η σχέση μεταξύ πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και διά βίου μάθησης.
Οι εργοδότες αναζητούν αποδείξεις δεξιοτήτων
Τα τελευταία χρόνια παρατηρείτε αυξημένο ενδιαφέρον από εργοδότες για υποψηφίους που διαθέτουν εξειδικευμένες πιστοποιήσεις και microcredentials; Πόσο σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν πλέον αυτά τα προσόντα στις αποφάσεις πρόσληψης;
Ναι, υπάρχει σαφώς αυξημένο ενδιαφέρον, αν και η σημασία των μικροδιαπιστευτηρίων ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με τον τομέα, τον εργοδότη και τον τύπο των διαπιστευτηρίων. Σε αρκετές χώρες της Ευρώπης, οι εργοδότες χρειάζονται όλο και περισσότερο στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι υποψήφιοι διαθέτουν δεξιότητες, ιδίως σε τομείς όπου οι Τεχνολογίες και οι Επαγγελματικές Πρακτικές αλλάζουν γρήγορα. Αυτός είναι ένας λόγος για τον οποίο τα microcredentials έχουν λάβει σημαντική προσοχή τα τελευταία χρόνια. Η σύσταση του Συμβουλίου της Ε.Ε. του 2022 ορίζει τα μικροδιαπιστευτήρια ως αποδεικτικά στοιχεία μαθησιακών αποτελεσμάτων που αποκτώνται μέσω σύντομων μαθησιακών εμπειριών και τα τοποθετεί ως εργαλεία απασχολησιμότητας, αναβάθμισης δεξιοτήτων και επανειδίκευσης.
Το CEDEFOP επισημαίνει ότι τα μικροδιαπιστευτήρια έχουν επεκταθεί σε όλους τους τομείς και τα επίπεδα εκπαίδευσης, επειδή μπορούν να ανταποκριθούν ταχύτερα στις ανάγκες της αγοράς εργασίας από ό,τι πολλά παραδοσιακά προγράμματα. Η αξία τους, ωστόσο, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την αξιοπιστία. Οι εργοδότες εξετάζουν ποιος εξέδωσε το διαπιστευτήριο, εάν τα μαθησιακά αποτελέσματα είναι ξεκάθαρα, εάν η αξιολόγηση ήταν αυστηρή και εάν το διαπιστευτήριο αποδεικνύει μια δεξιότητα σχετική με τη θέση εργασίας. Ως εκ τούτου, θα απέφευγα να πω ότι οι εργοδότες προσλαμβάνουν πλέον κυρίως βάσει μικροδιαπιστευτηρίων. Τα στοιχεία δεν υποστηρίζουν έναν τέτοιο γενικό ισχυρισμό. Αντίθετα, λειτουργούν όλο και περισσότερο ως πρόσθετο προσόν.
Για παράδειγμα, δύο υποψήφιοι μπορεί να είναι και οι δύο κάτοχοι πτυχίου. Εάν κάποιος όμως διαθέτει επίσης αναγνωρισμένη πιστοποίηση στην ανάλυση δεδομένων ή το ψηφιακό μάρκετινγκ, αυτό το πρόσθετο διαπιστευτήριο μπορεί να κάνει διαφορά, επειδή παρέχει στοιχεία για μια συγκεκριμένη ικανότητα που ίσως να χρειάζεται ο Οργανισμός. Το βασικό μήνυμα είναι ότι ένα αξιόπιστο μικροδιαπιστευτήριο που περιλαμβάνει σαφή μαθησιακά αποτελέσματα, αξιολόγηση και πρακτική εφαρμογή μπορεί να έχει σημαντική αξία. Ένα απλό πιστοποιητικό παρακολούθησης συνήθως φέρει πολύ λιγότερη αξία.
Ο ρόλος του μεταπτυχιακού επαναπροσδιορίζεται
Εξακολουθεί ένα μεταπτυχιακό να αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα ή βλέπετε τις επιχειρήσεις να δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στις πρακτικές δεξιότητες και την εξειδικευμένη κατάρτιση;
Ένα μεταπτυχιακό παραμένει πολύτιμο, αλλά ο ρόλος του αλλάζει. Για επαγγέλματα που απαιτούν προηγμένες θεωρητικές γνώσεις, επαγγελματική διαπίστευση, ερευνητική ικανότητα ή υψηλό επίπεδο εξειδίκευσης, ένα μεταπτυχιακό δίπλωμα μπορεί να παραμείνει σημαντικό πλεονέκτημα ή ακόμη και προαπαιτούμενο. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τομείς όπως η Πληροφορική, η Ψυχολογία, η Εκπαίδευση, η Υγεία, η Έρευνα, η Νομική και ορισμένες Ανώτερες Τεχνικές ή Πολιτικές Θέσεις.
Ταυτόχρονα, οι εργοδότες δίνουν πολύ μεγαλύτερη προσοχή στο τι μπορούν πραγματικά να κάνουν οι υποψήφιοι. Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στην τεχνολογία, τις ψηφιακές επιχειρήσεις, τα δεδομένα, την τεχνητή νοημοσύνη, την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, το μάρκετινγκ, τη διαχείριση έργων και άλλους μεταβαλλόμενους τομείς.
Ένα αναδυόμενο μοντέλο που παρουσιάζεται είναι: Πτυχίο + εμπειρία + συνεχής μάθηση + αποδεδειγμένες δεξιότητες. Ένα μεταπτυχιακό δίπλωμα παρέχει εύρος, βάθος, αναλυτική ικανότητα και αναγνωρισμένο ακαδημαϊκό προσόν. Τα σύντομα μαθήματα και τα μικροδιαπιστευτήρια μπορούν στη συνέχεια να διατηρήσουν αυτή τη γνώση ενημερωμένη. Για κάποιον που ολοκλήρωσε ένα μεταπτυχιακό πριν από δέκα χρόνια, για παράδειγμα, ένα πρόσφατο προσόν υπό μορφή μικροδιαπιστευτηρίου παρέχει στους εργοδότες χρήσιμες αποδείξεις ότι η τεχνογνωσία του ατόμου παρέμεινε ενημερωμένη. Ως εκ τούτου, θεωρώ ότι τα μικροδιαπιστευτήρια συμπληρώνουν και δεν αντικαθιστούν τα πανεπιστημιακά προσόντα. Τουλάχιστον όχι ακόμα.
Η Κύπρος έχει πτυχιούχους, αλλά εξακολουθεί να έχει ελλείψεις δεξιοτήτων
Ποιες είναι οι δεξιότητες που αναζητούν σήμερα περισσότερο οι εργοδότες στην Κύπρο και σε ποιους τομείς εντοπίζονται τα μεγαλύτερα κενά;
Η Κύπρος παρουσιάζει μια ενδιαφέρουσα αντίφαση. Έχει πληθυσμό υψηλής μόρφωσης, αλλά ταυτόχρονα σημαντικές ελλείψεις δεξιοτήτων και αναντιστοιχίες δεξιοτήτων. Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2026 για την Κύπρο εντοπίζει συνεχιζόμενες ελλείψεις και αναντιστοιχίες, με ιδιαίτερες πιέσεις στους τομείς των ΤΠΕ, της υγείας, των κατασκευών και των τεχνικών επαγγελμάτων. Τονίζει, επίσης, την ανάγκη ενίσχυσης των ψηφιακών και πράσινων δεξιοτήτων, της συμμετοχής στους τομείς STEM, της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και της Εκπαίδευσης Ενηλίκων. Προηγούμενη ανάλυση του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου εντόπισε επίσης οξείες ελλείψεις εργατικού δυναμικού σε τομείς όπως οι Κατασκευές, η Ενέργεια, η Υγειονομική Περίθαλψη, η Γεωργία και η Φιλοξενία.
Υπάρχει επίσης ένα σημαντικό διαρθρωτικό ζήτημα. Το Cedefop προβλέπει ότι έως το 2035 η Κύπρος ενδέχεται να έχει πλεονάζουσα προσφορά εργαζόμενων υψηλής ειδίκευσης, ενώ η προσφορά εργαζόμενων με χαμηλά και μεσαία προσόντα μπορεί να είναι ανεπαρκής. Αυτό σημαίνει ότι η Κύπρος δεν χρειάζεται απλώς «περισσότερους πτυχιούχους». Χρειάζεται καλύτερη αντιστοίχιση μεταξύ της εκπαίδευσης, της επαγγελματικής κατάρτισης και της πραγματικής επαγγελματικής ζήτησης.
Το κατάλληλο προσόν για τη σωστή θέση
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου μια επαγγελματική πιστοποίηση ή ένα πρόγραμμα μικρής διάρκειας μπορεί να επηρεάσει περισσότερο μια απόφαση πρόσληψης από έναν επιπλέον ακαδημαϊκό τίτλο;
Ναι, υπάρχουν τέτοιες περιπτώσεις. Ο σημαντικός παράγοντας είναι η φύση της δουλειάς.
Σκεφτείτε έναν Οργανισμό να προσλάβει έναν ειδικό στον τομέα της Κυβερνοασφάλειας. Ένα μεταπτυχιακό μπορεί να αποδεικνύει σημαντικές ακαδημαϊκές γνώσεις, αλλά μια αναγνωρισμένη πιστοποίηση κυβερνοασφάλειας σε συνδυασμό με αποδεικτικά στοιχεία πρακτικής εμπειρίας μπορεί να παρέχει ισχυρότερες αποδείξεις ότι το άτομο μπορεί να εκτελέσει τον συγκεκριμένο ρόλο. Το έργο του Cedefop για τα μικροδιαπιστευτήρια δίνει έμφαση ακριβώς σε αυτήν την ικανότητα ταχείας ανταπόκρισης σε συγκεκριμένες ανάγκες της αγοράς εργασίας. Τονίζει επίσης ότι η αξία τους στην αγορά εργασίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συνάφεια, τη διασφάλιση της ποιότητας και τη φήμη του Οργανισμού Έκδοσης.
Επομένως, υπάρχει μια σημαντική διάκριση μεταξύ πιστοποιητικού και διαπιστευτηρίου. Η παρακολούθηση ενός πεντάωρου διαδικτυακού σεμιναρίου και η λήψη πιστοποιητικού δεν παρέχει ισχυρές αποδείξεις ικανότητας. Η ολοκλήρωση ενός δομημένου προγράμματος με καθορισμένα μαθησιακά αποτελέσματα, αξιολόγηση, πρακτικές εργασίες και επαλήθευση ικανοτήτων είναι πολύ πιο ουσιαστική. Για τους εργοδότες, θα πρότεινα να κάνουν τρεις απλές ερωτήσεις κατά την αξιολόγηση τέτοιων διαπιστευτηρίων: Ποιος το εξέδωσε; Ποια ικανότητα πιστοποιεί; Πώς αξιολογήθηκε αυτή η ικανότητα;
Το μοντέλο «σπουδάζω και τελείωσα» ανήκει στο παρελθόν
Πώς εκτιμάτε ότι θα εξελιχθεί η σχέση μεταξύ πανεπιστημιακών τίτλων, διά βίου μάθησης και συνεχούς αναβάθμισης δεξιοτήτων τα επόμενα χρόνια;
Πιστεύω ότι το παραδοσιακό μοντέλο του «πρώτα μελετάς, μετά δουλεύεις» θα αποδυναμωθεί σημαντικά. Το μελλοντικό μοντέλο θα περιλαμβάνει όλο και περισσότερο επαναλαμβανόμενους κύκλους μάθησης σε όλη τη διάρκεια της σταδιοδρομίας ενός ατόμου. Ένα πανεπιστημιακό πτυχίο θα συνεχίσει να παρέχει τα εκπαιδευτικά θεμέλια. Ωστόσο, θα συμπληρωθεί σταδιακά με συντομότερες και πιο εξειδικευμένες μαθησιακές εμπειρίες καθ' όλη τη διάρκεια του εργασιακού βίου ενός ατόμου. Αυτή η κατεύθυνση αντικατοπτρίζεται ήδη στην ευρωπαϊκή πολιτική. Τρεις πιθανές εξελίξεις είναι και οι εξής:
Πρώτον, τα πτυχία θα παραμείνουν σημαντικά, ειδικά ως προσόν εισόδου σε επαγγέλματα και επαγγέλματα υψηλότερου επιπέδου.
Δεύτερον, η διά βίου μάθηση θα καταστεί ένα κανονικό μέρος της απασχόλησης και όχι μια περιστασιακή δραστηριότητα. Ένας επαγγελματίας μπορεί να χρειάζεται σημαντική ενημέρωση δεξιοτήτων κάθε λίγα χρόνια.
Τρίτον, θα δούμε περισσότερες διαδρομές μάθησης. Ένα πρόσωπο μπορεί να συμπληρώσει διάφορα αξιολογημένα μικροδιαπιστευτήρια με την πάροδο του χρόνου και ενδεχομένως να τα συνδυάσει για την απόκτηση μεγαλύτερων επαγγελματικών προσόντων, ανάλογα με το θεσμικό όργανο και το εθνικό πλαίσιο.
Για την Κύπρο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξακολουθεί να εντοπίζει τις ελλείψεις, τις αναντιστοιχίες δεξιοτήτων και την ανεπαρκή συμμετοχή στην εκπαίδευση ενηλίκων και την επαγγελματική εκπαίδευση ως εμπόδια στην ανταγωνιστικότητα. Ως εκ τούτου, η συζήτηση θα πρέπει να απομακρυνθεί από τα «πτυχία έναντι μικροδιαπιστευτηρίων». Το ισχυρότερο ευρωπαϊκό μοντέλο είναι πιθανό να είναι: Ισχυρή αρχική εκπαίδευση + σχετική επαγγελματική πείρα + συνεχής ανάπτυξη δεξιοτήτων + αξιόπιστα αποδεικτικά στοιχεία νεοαποκτηθέντων ικανοτήτων. Η πανεπιστημιακή εκπαίδευση παρέχει τα θεμέλια. Τα μικροδιαπιστευτήρια και οι επαγγελματικές πιστοποιήσεις βοηθούν τους ανθρώπους να ενημερώνουν αυτό το θεμέλιο καθώς αλλάζουν τα επαγγέλματα.
Για τα πανεπιστήμια, αυτό δημιουργεί μια σημαντική ευκαιρία. Αντί να βλέπουν τα μικροδιαπιστευτήρια ως ανταγωνισμό για πτυχία, μπορούν να προσφέρουν συντομότερα (μικρής διάρκειας), αξιολογημένα προγράμματα μάθησης στους αποφοίτους καθ' όλη τη διάρκεια της σταδιοδρομίας τους. Για τους εργοδότες, οι επιπτώσεις είναι εξίσου σημαντικές: τα συστήματα πρόσληψης και προαγωγής θα πρέπει να αξιολογούν όλο και περισσότερο τι γνωρίζουν οι άνθρωποι, τι μπορούν να επιδείξουν και πόσο πρόσφατα έχουν επικαιροποιήσει τις ικανότητές τους, αντί να βασίζονται μόνο σε προσόντα που αποκτήθηκαν πολλά χρόνια νωρίτερα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ
