Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο ζητεί πλήρη και διαφανή αποτύπωση του κόστους της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισής - Τι αναφέρει για όριο αφυπηρέτησης και αποθεματικό ΤΚΑ

«Καμπανάκι» για τις επιπτώσεις της γήρανσης του πληθυσμού στη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος κρούει το Δημοσιονομικό Συμβούλιο Κύπρου (ΔΣΚ), υποδεικνύοντας παράλληλα την ανάγκη σύνδεσης του ορίου αφυπηρέτησης με το προσδόκιμο ζωής και υλοποίησης των προγραμματισμένων αυξήσεων στις εισφορές.

Στην Ενδιάμεση Έκθεσή του για το 2026, το ΔΣΚ εντάσσει τις δημογραφικές εξελίξεις και τη γήρανση του πληθυσμού στους κινδύνους για την οικονομία, τονίζοντας τις επιπτώσεις που αναμένεται να έχουν τη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος και στην επάρκεια των συντάξεων για τις επόμενες γενιές.

Ειδικότερα, αναφέρει ότι η γήρανση του πληθυσμού αποτελεί τον σοβαρότερο μακροπρόθεσμο δημοσιονομικό κίνδυνο για την Κύπρο, και προβλέπει ότι η συνταξιοδοτική δαπάνη να υπολογίζεται ότι θα αυξηθεί κατά 3,6127 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ έως το 2070.

«Το μέγεθος αυτό δεν αποτελεί πρόβλεψη αλλά αποτέλεσμα υπό όρους: προϋποθέτει τις προβλεπόμενες στο κυπριακό νόμο, σύνδεση της ηλικίας συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής, αύξηση των συνεισφορών το 2029, 2034 και 2039 και παραχώρησης αυξήσεων με βάση τον καθορισμένο δείκτη», προσθέτει το ΔΣΚ.

Συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση – Κρίσιμη η σύνδεση με το προσδόκιμο ζωής

Ως προς την υπό εξέταση συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, το ΔΣΚ αξιολογεί κατ’ αρχήν θετικά βασικές κατευθύνσεις της, περιλαμβανομένης της διατήρησης της ηλικίας συνταξιοδότησης στα 65 έτη και της προβλεπόμενης δυνατότητας προαιρετικής συνέχισης της εργασίας και της καταβολής εισφορών μέχρι τα 67 έτη με αντίστοιχη αύξηση της σύνταξης και της ενίσχυσης των χαμηλοσυνταξιούχων και της βασικής σύνταξης.

Επιπρόσθετα, το ΔΣΚ θεωρεί καίριας σημασίας τη σύνδεση του ορίου αφυπηρέτησης με το προσδόκιμο ζωής, όπως καθορίζεται στο νόμο καθώς και την υλοποίηση των προγραμματιζόμενων αυξήσεων στις συνεισφορές το 2029, 2034 και 2039.

Την ίδια στιγμή, υπογραμμίζει ότι είναι κρίσιμο να υπάρξει πλήρης και διαφανής αποτύπωση τόσο του κόστους της μεταρρύθμισης όσο και των πηγών από τις οποίες αυτό θα χρηματοδοτηθεί.

Όσον αφορά την αναλογιστική μείωση του 12%, ο πρόεδρος του ΔΣΚ Δρ. Ανδρέας Χαραλάμπους, κατά την διάρκεια της παρουσίασης της Έκθεσης στις 24/9, εξέφρασε τη διαφωνία του, τόσο για κατάργηση όσο και για μείωση, λέγοντας ότι κάτι τέτοιο συνεπάγεται με μείωση του ορίου αφυπηρέτησης.

Ζητεί πλήρη αναλογιστική τεκμηρίωση

Δεδομένων των πιο πάνω, το ΔΣΚ εισηγείται η επικείμενη νέα αναλογιστική μελέτη να συνοδεύεται με σενάρια ευαισθησίας σε ό,τι αφορά το όριο αφυπηρέτησης, τις τριμερείς συνεισφορές και του δείκτη βάση του οποίου θα παραχωρούνται οι αυξήσεις στις συντάξεις.

«Η δημοσιοποίηση της αναλογιστικής μελέτης, των παραδοχών της και των αναλύσεων ευαισθησίας αποτελεί προϋπόθεση για την αξιόπιστη αποτίμηση της βιωσιμότητας και της επάρκειας των συντάξεων», υπογραμμίζει το ΔΣΚ.

Αναγκαία τα Ταμεία Προνοίας

Μία ακόμη βασική εισήγηση αφορά την επέκταση του δεύτερου πυλώνα του συνταξιοδοτικού συστήματος, δηλαδή των Ταμείων Προνοίας, θεωρώντας αναγκαίο να αποκτήσουν σταδιακά υποχρεωτικό χαρακτήρα.

«Το ΔΣΚ Δεδομένων των αναπόφευκτων επιπτώσεων των δημογραφικών εξελίξεων και της γήρανσης πληθυσμού καθίσταται αναγκαία η σταδιακή επέκταση του λεγόμενου δεύτερου πυλώνα δηλαδή των Ταμείων Προνοίας», αναφέρει.

Παράλληλα, εισηγείται και την ενδυνάμωση του τρίτου πυλώνα, δηλαδή της ιδιωτικής ασφάλισης.

«Ώστε να δημιουργηθούν συνθήκες επάρκειας των συντάξεων για το σύνολο του πληθυσμού», σημειώνει.

Το αποθεματικό του ΤΚΑ

Σε ό,τι αφορά το αποθεματικό του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων, το ΔΣΚ θεωρεί ορθή τη σταδιακή, σε βάθος χρόνου, διαφοροποίηση των επενδύσεων του.

Θέτει ωστόσο ως προϋπόθεση την επαγγελματική και συνετή διαχείριση καθώς και την υιοθέτηση επενδυτικής πολιτικής χαμηλού ρίσκου.

Επισημαίνει ότι, προκύπτει πρόσθετη επιβάρυνση για τη Γενική Κυβέρνηση και αυξητική επίδραση στις Καθαρές Πρωτογενείς Δαπάνες αλλά, το τελικό μέγεθος της επίπτωσης, εξαρτάται από τον βαθμό στόχευσης των παροχών, την ταχύτητα εφαρμογής της μεταρρύθμισης και τις τελικές παραμέτρους χρηματοδότησής της.

Αναφέρει επίσης ότι η καθαρή επίπτωση στη Γενική Κυβέρνηση εξαρτάται καθοριστικά από τη διαφορά μεταξύ της πραγματικής απόδοσης του αποθεματικού και του οριακού κόστους δανεισμού του κράτους, καθώς, εάν η απόδοση υπολείπεται του κόστους, η καθαρή θέση επιδεινώνεται.

Το ΔΣΚ θεωρεί ότι κανένα συμπέρασμα περί μακροχρόνιας βιωσιμότητας δεν μπορεί να θεωρηθεί ασφαλές χωρίς σενάρια χαμηλών αποδόσεων και δυσμενέστερης δημογραφικής εξέλιξης.

Στο πλαίσιο αυτό, εισηγείται τη δημοσιοποίηση της αναλογιστικής μελέτης και των παραδοχών της, καθώς και τη διενέργεια συγκριτικής αναλογιστικής αξιολόγησης του υφιστάμενου και του προτεινόμενου συνταξιοδοτικού συστήματος, με ακριβώς τις ίδιες παραδοχές ως προς τη δημογραφική εξέλιξη, τους μισθούς, τη μετανάστευση, την απασχόληση και τις επενδυτικές αποδόσεις και με χρονικό ορίζοντα τουλάχιστον έως το 2080.