Η Μάριαν Παναγή μιλά για τα εμπόδια που καλούνται να υπερπηδήσουν οι καλλιτέχνες με αναπηρία, την προσωπική της υπέρβαση και το όραμα για έναν εργασιακό χώρο χωρίς αποκλεισμούς.

Συνέντευξη στη Βάσια Καττή

«Οι διακρίσεις δεν είναι προορισμός, είναι σταθμοί σε μια διαδρομή που συνεχίζεται με ακόμα περισσότερη προσήλωση», επισημαίνει η Μάριαν Παναγή, η οποία μετέτρεψε τις επτά χειρουργικές επεμβάσεις σε εφόδια εσωτερικής αντοχής. Σε μια εποχή που η συμπερίληψη στον εργασιακό χώρο δεν είναι πάντα δεδομένη, η ηθοποιός μοιράζεται τις εμπειρίες της από το εκπαιδευτικό σύστημα της Κύπρου και τα πρώτα της βήματα στην επαγγελματική σκηνή. Μιλώντας για την ανάγκη των εργοδοτών να «τολμούν» να δίνουν ευκαιρίες στη διαφορετικότητα, στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα για την Ημέρα της Γυναίκας, τονίζοντας πως η θέληση είναι η μόνη ικανή δύναμη να ανατρέψει τα δεδομένα.

Η ευθύνη της «πρωτιάς»

Κυρία Παναγή, ο τίτλος της «πρώτης Κύπριας αποφοίτου δραματικής σχολής με κινητική δυσκολία» σας συνοδεύει πλέον σε κάθε δημόσια αναφορά. Πώς βιώνετε εσείς αυτή την πρωτιά; Ως μια προσωπική νίκη ή κυρίως ως ευθύνη απέναντι σε όσους θα ακολουθήσουν;

Νιώθω πολύ περήφανη και τυχερή που κατάφερα να πραγματοποιήσω αυτό που ήθελα σε όλη μου τη ζωή και ναι, θα μπορούσα να το ονομάσω προσωπική νίκη, καθώς υπήρξαν πολλές ανασφάλειες στην αρχή σχετικά με το αν μπορούσα να το ακολουθήσω. Εύχομαι ολόψυχα το δικό μου παράδειγμα να ανοίξει τον δρόμο και για άλλα άτομα που θέλουν να ακολουθήσουν τα όνειρα και τους στόχους τους.

Η σύνδεση με το θέατρο

Σε μια περίοδο όπου οι καλλιτεχνικές σπουδές θεωρούνται από πολλούς «ρίσκο», εσείς αποφασίσατε να ακολουθήσετε την υποκριτική επαγγελματικά, παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες. Τι σας έδωσε τη σιγουριά να προχωρήσετε και ποια ήταν η στάση του περιβάλλοντός σας απέναντι σε αυτή την απόφαση;

Ήταν κάτι που ήθελα από πολύ μικρή. Αυτή η επιθυμία δεν άλλαξε μέσα στα χρόνια, καθώς είχα διαρκή τριβή με το θέατρο. Απέκτησα μια βαθιά σύνδεση με αυτό. Με ένα μαγικό τρόπο, κάθε δυσκολία ήταν εκεί, αλλά ταυτόχρονα ένιωθα σαν να μην υπήρχε. Η στάση του περιβάλλοντός μου ήταν υποστηρικτική από την πρώτη στιγμή. Δεν με απέτρεψαν. Αντιθέτως, στάθηκαν δίπλα μου σε αυτόν τον δρόμο που επέλεξα, βλέποντας ότι αυτό με κάνει πραγματικά χαρούμενη.

Το βάρος στον φοιτητή

Με βάση τη δική σας εμπειρία, θεωρείτε ότι τα εκπαιδευτικά ιδρύματα στην Κύπρο είναι επαρκώς προετοιμασμένα να στηρίξουν φοιτητές με κινητικές δυσκολίες ή τελικά το μεγαλύτερο βάρος πέφτει στον ίδιο τον φοιτητή;

Το βάρος πέφτει κυρίως στον ίδιο τον φοιτητή με βάση και τη δική μου εμπειρία. Υπάρχει υποστήριξη από το Ανθρώπινο Δυναμικό, η οποία, βεβαίως, μπορεί να ενισχυθεί με την κατάλληλη στήριξη από τους αρμόδιους φορείς. Έχουμε ακόμη πολύ δρόμο μπροστά μας, ωστόσο γίνονται βήματα σε κάποιες περιπτώσεις και προσπάθειες για να αλλάξει αυτή η κατάσταση και αυτό είναι το θετικό.

Στη σκηνή της συμπερίληψης

Περνώντας από τη σχολή στην επαγγελματική σκηνή, πώς ήταν η πρώτη σας επαφή με την αγορά εργασίας;

Η πρώτη μου επαφή ήταν μαγική και νιώθω τρισευτυχισμένη γι’ αυτό. Ήταν η καλύτερη αρχή που θα μπορούσα να έχω στον επαγγελματικό χώρο του θεάτρου και πραγματικά θα είμαι για πάντα ευγνώμων γι’ αυτή την πρώτη ευκαιρία. Βρήκα πολύ σπουδαίους και αγαπημένους ανθρώπους στον δρόμο μου. 

Πού σας βρίσκουμε σήμερα επαγγελματικά; Ποιες δουλειές «τρέχουν» αυτό το διάστημα και τι ετοιμάζετε για τη συνέχεια;

Σήμερα επαγγελματικά με βρίσκετε στην παιδική σκηνή του Σατιρικού Θεάτρου, καθώς συνεχίζονται οι παραστάσεις του «Μικρού Πρίγκιπα» για τα σχολεία σε διασκευή και σκηνοθεσία της υπέροχης Ελένης Αναστασίου. Έτσι, οι μικροί μας φίλοι έχουν την ευκαιρία να δουν αυτή την παράσταση που πραγματικά έχει να δώσει πολλά μηνύματα, καθώς πρόκειται για την πρώτη παιδική θεατρική παράσταση που εντάσσει άτομο με αναπηρία στο καλλιτεχνικό σύνολο, ενώ παράλληλα γίνεται χρήση ακουστικής περιγραφής για άτομα με μειωμένη όραση. Νιώθω πολύ περήφανη γι’ αυτήν τη δουλειά. Σημαίνει πολλά για εμένα από πολλές απόψεις. Για τη συνέχεια έχουν γίνει κάποιες προτάσεις, ωστόσο δεν υπάρχει ακόμη κάτι επίσημο που μπορώ να ανακοινώσω.

Δύναμη ψυχής και το Πρωτείο Ζωής

Έχετε αναφέρει ότι έχετε υποβληθεί σε επτά χειρουργικές επεμβάσεις. Πώς καλλιεργείται αυτή η αντοχή και τι σας δίδαξε αυτή η διαδρομή για τα όρια και τις δυνατότητες ενός ανθρώπου που θέλει να πετύχει;

Κάθε άνθρωπος έχει τη δική του εσωτερική δύναμη και όταν πιστέψεις σε εσένα, μπορείς να φτάσεις μακριά.

Η πρόσφατη βράβευσή σας στα Madame Figaro με το «Πρωτείο Ζωής» αποτέλεσε μια σημαντική αναγνώριση. Πώς εισπράττετε αυτή την τιμή; Θεωρείτε ότι μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για τη μετέπειτα πορεία σας;

Πρόκειται για μια σημαντική αναγνώριση που με τιμά ιδιαίτερα. Την κρατώ ως μια όμορφη επιβεβαίωση της προσπάθειας που έχει γίνει μέχρι σήμερα, αλλά και ως κίνητρο για τα επόμενα βήματα. Οι διακρίσεις δεν είναι προορισμός, είναι σταθμοί σε μια διαδρομή που συνεχίζεται με ακόμα περισσότερη προσήλωση.

Ως γυναίκα σε έναν ιδιαίτερα ανταγωνιστικό χώρο και ταυτόχρονα ως άτομο με κινητική αναπηρία, αισθάνεστε ότι σας κρίνουν πιο αυστηρά ή ότι χρειάζεται να αποδεικνύετε περισσότερα σε σχέση με άλλους επαγγελματίες;

Θα έλεγα ότι χρειάζεται να αποδεικνύω περισσότερα σε σχέση με άλλους συναδέλφους, καθώς είναι κάτι πρωτόγνωρο για τα κυπριακά δεδομένα. Ως αποτέλεσμα υπάρχει αμφισβήτηση, δυσκολία προσέγγισης και έλλειψη εμπιστοσύνης για τυχόν συνεργασία.

Ο δρόμος για ίσες ευκαιρίες

Κατά τη γνώμη σας, τι πρέπει να αλλάξει ουσιαστικά στον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία και οι εργοδότες προσεγγίζουν την αναπηρία στον εργασιακό χώρο; Υπάρχουν συγκεκριμένες πολιτικές ή πρακτικές που θεωρείτε απαραίτητες για ίσες ευκαιρίες;

Να τολμούν και να μη φοβούνται να δίνουν ευκαιρίες σε άτομα διαφορετικά από αυτούς. 

Ο κόσμος θα αλλάξει, αν ο καθένας από εμάς με την καρδιά κοιτάξει, έλεγε ο δικός μας Μικρός Πρίγκιπας σε όλους τους μικρούς και μεγάλους μας φίλους. Θα δανειστώ μια φράση από έναν πολύ αγαπημένο μου άνθρωπο. Τον άνθρωπο που με εμπιστεύτηκε και με πίστεψε, δίνοντάς μου την πρώτη μου επαγγελματική δουλειά. Την Ελένη Αναστασίου. 

«Γιατί στον δρόμο και στην κοινωνία υπάρχουμε όλοι και σε όλες τις ταυτότητες. Όμως φοβόμαστε στην τηλεόραση και στο θέατρο να αποδεχτούμε την ύπαρξή τους και να τις δείξουμε στην πραγματική τους μορφή».

Με αφορμή και την Ημέρα της Γυναίκας, ποιο μήνυμα θα θέλατε να στείλετε σε νέες γυναίκες που διστάζουν να διεκδικήσουν τα όνειρά τους;

Με την εσωτερική δύναμη και θέληση που σας διακατέχει, τα όνειρά σας μπορούν να γίνουν πραγματικότητα. Πιστέψτε το!

Φωτογραφία: Δημήτρης Qu

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η ισότητα δεν είναι ανταγωνισμός μεταξύ χωρών