Οι επισημάνσεις του ΔΣΚ για την ανάπτυξη που δεν φτάνει σε όλους το ίδιο και την ανάγκη για πιο αποτελεσματική στόχευση των κοινωνικών παροχών

Το κράτος ξοδεύει ολοένα και περισσότερα για κοινωνικές παροχές τα τελευταία χρόνια αλλά τα χρήματα δεν περνούν αποτελεσματικά σε αυτούς που το έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, κάτι που έχει ως αποτέλεσμα τη διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων. Το πρόβλημα είναι πιο έντονο στην ηλικιακή ομάδα άνω των 65 ετών, καθώς ένας στους τρεις βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας.

Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο Κύπρου (ΔΣΚ), στην Ενδιάμεση Έκθεσή του για το 2026, αναφέρει ότι οι κοινωνικές παροχές αυξάνονται, αλλά οι καθαρά αναδιανεμητικές προς όφελος των ευάλωτων ομάδων υποχωρούν ως ποσοστό του ΑΕΠ και η ανισότητα μεγεθύνεται.

ΔΣΚ: Το πρόβλημα δεν είναι το ύψος, αλλά η στόχευση

«Η αναδιανεμητική επίδραση στηρίζεται κατά 81% στις συντάξεις, τη στιγμή που ο κίνδυνος φτώχειας των άνω των 65 ετών αυξήθηκε από 21,7% σε 33,2%. Το πρόβλημα δεν είναι το ύψος αλλά η στόχευση της κοινωνικής δαπάνης», τονίζει το ΔΣΚ.

Δαπάνες και δείκτης ανισότητας

Όπως εξηγεί το ΔΣΚ στην έκθεσή του, το 2025, οι συνολικές κοινωνικές παροχές του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε €2.021 εκατ.

Ωστόσο, παρά το ύψος και την αύξηση της δαπάνης, οι καθαρά αναδιανεμητικές παροχές, δηλαδή εκείνες που στοχεύουν άμεσα στη μείωση της ανισότητας, όπως το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα (ΕΕΕ) και τα κοινωνικά επιδόματα από το 2022 μέχρι το 2025 καταγράφουν ελαφρά πτωτική πορεία ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Την ίδια περίοδο, ο δείκτης ανισότητας Gini αυξήθηκε από 29 μονάδες σε 31,2 μονάδες.

Η ανάπτυξη δεν φτάνει σε όλους το ίδιο

«Η ταυτόχρονη επιδείνωση και των δύο δεικτών, σε μια περίοδο κατά την οποία η κοινωνική δαπάνη παρέμεινε σημαντική, εγείρει ερωτήματα ως προς την αναδιανεμητική αποτελεσματικότητα των κοινωνικών παροχών», αναφέρει η Έκθεση του ΔΣΚ.

Προσθέτει ότι, η ισχυρή συνολική οικονομική ανάπτυξη δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη ομοιόμορφη κατανομή των ωφελειών μεταξύ των νοικοκυριών.  

Σύμφωνα με το ΔΣΚ, υπάρχει ταχύτερη αύξηση εισοδημάτων στους ήδη υψηλά αμειβόμενους κλάδους την ώρα που τα νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα και οι νεότερες ηλικιακές ομάδες βρίσκονται αντιμέτωπα με αυξημένες πιέσεις.

«Η ταχύτερη αύξηση εισοδημάτων σε δυναμικούς και υψηλά αμειβόμενους κλάδους μπορεί να συνυπάρχει με αυξημένες πιέσεις για χαμηλότερου εισοδήματος και νεότερα νοικοκυριά, ιδίως ως προς το κόστος στέγασης», σημειώνει η Έκθεση.

Σε κίνδυνο φτώχειας ένας στους τρεις συνταξιούχους

Όπως επισημαίνει το ΔΣΚ, η ανάλυση του κινδύνου φτώχειας κατά ηλικιακή ομάδα αποκαλύπτει ότι η επιδείνωση των συνθηκών δεν είναι ομοιόμορφη, αλλά συγκεντρώνεται έντονα στον πληθυσμό μεγαλύτερης ηλικίας.

Συγκεκριμένα, ο κίνδυνος φτώχειας στο σύνολο του πληθυσμού παρέμεινε σχετικά σταθερός, κοντά στο 15% καθ΄ όλη την περίοδο 2022 – 2025.

Την ίδια περίοδο, στην ηλικιακή ομάδα των 65 ετών και άνω εκτοξεύθηκε από 21,7% σε 33,2%, αυξήθηκε δηλαδή πάνω από 11% μέσα σε τρία χρόνια.

Αντιθέτως, ο κίνδυνος φτώχειας για τα παιδιά κάτω των 18 ετών υποχώρησε από 16,3% σε 12,7%.

ΔΣΚ και ΔΝΤ «δείχνουν» καλύτερη στόχευση των παροχών

Το ΔΣΚ εισηγείται αναδιάρθρωση και στοχευμένη αξιοποίηση των κοινωνικών δαπανών.

«Στην ίδια κατεύθυνση, το ΔΝΤ αναδεικνύει ότι το δίχτυ κοινωνικής προστασίας της Κύπρου διαθέτει σημαντικά περιθώρια βελτίωσης της αναδιανεμητικής του αποτελεσματικότητας μέσω ευθυγράμμισης με τις βέλτιστες ευρωπαϊκές πρακτικές· βελτιωμένη στόχευση και ισχυρότεροι μηχανισμοί ενεργοποίησης θα μπορούσαν να επιτύχουν χαμηλότερη ανισότητα», προσθέτει η Έκθεση του ΔΣΚ.